Hlaut undursamlega lækningu
Ráðstefna um hjónabandið og fjölskylduna
Prédikun - Miloslav Vlk kardínáli
Hugleiðingar um biskupsembættið
Föstuboð
LANGAFASTAN - Tkk.
Trúin vex af boðuninni
Ráðstefna um hjónabandið og fjölskylduna
Prédikun - Miloslav Vlk kardínáli
Hugleiðingar um biskupsembættið
Föstuboð
LANGAFASTAN - Tkk.
Trúin vex af boðuninni
1. 2011
Hlaut undursamlega lækningu
Fyrri hluti viðtals við Sigurjónu Sverrisdóttur
„Þetta var í desember fyrir rúmum 11 árum, drengirnir mínir voru á skólaaldri og
litla dóttir mín, yngsta barnið, var á öðru árinu. Smám saman fór ég að finna fyrir
sjúkdómseinkennum, ekki ósvipað því að ég væri að veikjast af flensu. Ég hafði alltaf verið mjög virk og mikið á ferðinni út og suður, kannski létt ofvirk þannig að þessi eilífi slappleiki var nokkuð sem ég hafði aldrei fundið fyrir áður. Ég var allt í einu alltaf slöpp og ofboðslega þreytt,“ segir Sigurjóna Sverrisdóttir í samtali við Kaþólska kirkjublaðið.
Sigurjóna og eiginmaður hennar, Kristján Jóhannsson óperusöngvari bjuggu þegar
þessir atburðir gerðust, á N. Ítalíu, við Gardavatnið. Tilefnið er að fyrir 11
árum veiktist hún alvarlega af lítt þekktum sjúkdómi sem lagðist á lungu hennar.
Sjúkdómurinn raskaði lífi Sigurjónu og fjölskyldu hennar alvarlega. Engin lækning
fannst og enginn bati var í sjónmáli.
Ekki flensa
„Jólin nálguðust og áramótin voru framundan og ég var að hugsa um hvort ég ætti að
fá fúkkalyf eða eitthvað til að slá á „flensuna.“ Ég hef alltaf reynt að taka eins lítið
af lyfjum og mögulegt er, en ég var allt í einu svo þreytt og máttlítil. Ég hlaut því að
vera með einhverskonar flensu, jafnvel vott af lungnabólgu. Því lét ég mig hafa það
að taka eina sterka verkjatöflu á gamlársdag. Mér fannst hún gera mér gott en svo
með nýju ári kom „flensan,“ þreytan og slappleikinn aftur.
En skrítið var samt að ég var ekki með neinn hósta eða slíkt. Þrekið var aftur á móti
svo skert að þegar ég t.d. þurfti að ganga upp stiga með litla barnið í fanginu sortnaði
mér fyrir augum og lá við yfirliði. Þessi slæmska vildi ekki fara og um miðjan janúar
ræddi ég málið við vinkonu mína hana Maurizia og hún benti mér á að varirnar á mér
væru nánast svartar, ég væri allt of andstutt og þetta gæti bara ekki verið flensa. Ég
yrði að leita til læknis. Ég eyddi þessu tali en tveimur dögum seinna kom ég til hennar
og þá tók hún stjórnina og fór með mig út í bíl og keyrði beint upp á spítala. Læknir
sem skoðaði mig kallaði strax til hjarta- og lungnasérfræðing sem var svo í þokkabót
mikill vinur Maurizia. Ég var skoðuð vandlega, sett í öndunarpróf og súrefnismettun
blóðsins var mæld. Ef allt er með felldu ætti súrefnistalan að vera nærri hundraði. Mín
tala var 39.
Læknarnir margmældu mig því að þeim þótti miðað við þetta ótrúlegt að ég
gæti yfirleitt staðið í fæturna. Lungnasérfræðingurinn þráspurði mig um hvað hefði
komið fyrir, í hverju ég hefði lent og auðvitað hafði ég heimavinnandi húsmóðirin
svosem ekki lent í neinu sérstöku. Ég gat sagt honum að mér hafði lengi verið eins og
hálf kalt og færi því oft í heitt bað til að fá hita í líkamann. Það sagði hann vera vegna
þess hve lítið súrefni næði út í blóðið. Það væri hreint undur að ég yfirhöfuð gæti
staðið upprétt og ég hvorki mætti né ætti að halda á barninu í fanginu og allra síst upp
og niður stiga.
Steinlungu?
Þá var tekin röntgenmynd af lungunum og eftir að hafa skoðað þær og niðurstöður
blóðrannsóknar varð lungnasérfræðingurinn mjög alvarlegur í bragði og sagði að
rannsóknin sýndi að ég væri alvarlega veik. Ég spurði hann þá hvort ég væri með
krabbamein. Svarið sem hann gaf mér olli mér enn meiri skelfingu en hefði hann
sagt já. Þess í stað sagðist hann næstum óska þess að svo væri. Við krabbamein væri
hægt að fást og ná árangri. – Ég held þú sért með allt annan sjúkdóm, sem mjög erfitt
er að fást við, – sagði hann. – Þú virðist vera með lungnasjúkdóm á þriðja stigi, sem
oft er nefndur steinlungu og er flokkaður sem þriðja stigs lungnasjúkdómur vegna
þess hve erfitt er að finna orsök og lækningu. Einkennin sem ég fékk voru ekki
ósvipuð og t.d. svonefnt Sjögrens syndrom. Þetta eru sjúkdómar sem leggjast á ónæmiskerfið og ef þeir leggjast á innri líffæri eins og t.d. lungu verður þar öramyndun og afköst lungnanna rýrna þar sem teygjanleikinn hverfur af öramynduninni. Þau
harðna og hætta smám saman að geta þanist út, – sagði læknirinn.
Ég var vitanlega skelfingu lostin, ein með börnin heima í stóru húsi hálfpartinn úti
í sveit, yngsta barnið einungis rúmlega ársgamalt og hin á skólaaldri og því mörgu
að sinna. Heimilið yrði í uppnámi – Kristján farinn til Spánar að syngja – ég orðin ein
heima með börnin og átti að vera rúmliggjandi. Það átti að leggja mig inn en ég tók
það ekki í mál, - hver átti að sjá um börnin mín?
En það var ljóst að ástandið var alvarlegt. Ég fékk strax súrefniskút til að anda
að mér til að vega á móti skertum afköstum lungnanna og mér var sagt að ég þyrfti að
fara á mjög harðan sterakúr til að reyna að „endurbyggja“ þau. (Eftir slíkar inntökur
yrði ég að halda mikið til kyrru fyrir með súrefniskútinn.)
Næstum drukknuð
En áður en þessi sterameðferð skyldi hefjast vildu menn vita vissu sína. Því var
ég send í sérstaka og ítarlega rannsókn á sjúkrahúsið í Parma nokkru síðar, eftir
að Kristján var kominn heim frá Spáni, en hann fékk sig lausan frá uppfærslunni
sem hann var að fara að syngja í sem var bagalegt fyrir hann þar sem þetta var ný
uppfærsla en þær eru mikilvægastar fyrir söngvara. Í Parma er þekkt og virt lungnadeild starfrækt og þangað var ég svo send.
Rannsóknin þar var mjög ítarleg og sannarlega ekki þægileg. Hún tók nokkra daga inni á sjúkrahúsinu og fór m.a. þannig fram að teknar voru sneiðmyndir af lungunum. Og til að fá sem bestar vísbendingar um hvað það væri sem ylli vandanum var dælt vatni ofan í lungun og um leið eru tekin sýni. Fyrst voru þræddar slöngur niður í lungun sem var mjög óþægilegt. Síðan var mér skipað að halda niðri í mér andanum meðan vatninu var dælt ofan í þau og sýnin tekin. Þá var vatninu dælt upp. Allt varð þetta að gerast á sem skemmstum tíma svo ég hreinlega drukknaði ekki þarna á skurðarbekknum. Reyndar munaði minnstu að það gerðist því að þegar uppdælingin átti að hefjast, fór dælan ekki í gang.
Ég hef sjálfsagt misst meðvitund þegar ég ekki gat haldið niðri andanum lengur. En
Kristján sem var þarna fyrir utan aðgerðastofuna heyrði allt í einu mikil óhljóð eins
og ég væri að kúgast og já hreinlega að drepast. Hann varð mjög óttasleginn og sagði
við Vincenzo lungnalækni sem beið með honum frammi að þarna inni væri
verið að drepa mig. Hann stökk svo á læsta hurðina, braut hana upp og ruddist inn í
aðgerðastofuna og æpti á læknana – ætliði að drepa konuna mína mannskrattar? – En í
sama bili hrökk dælan í gang þannig að ekki gerðist það nú.
En niðurstaðan í Parma reyndist verða sú sama og áður. Ég var með „steinlungu”.
Eftir þetta varð tilveran samfelld ganga milli Heródesar og Pílatusar. Ég tók
risaskammta af sterum og þurfti að dröslast með súrefniskútinn meðan þeir voru að
virka og varð ferlega hress og leið eins og ég væri alfrísk en síðan þurfti ég að
smá minnka skammtana og þá smá dró af hressileikanum á nýjan leik. Sterarnir eru
undraverð lyf í þessum tilfellum en þegar virknin fór, þá fór allt í sama farið, ég varð
andstutt, þreytt, fékk svartar varir og þegar það var orðið þrekvirki að koma sér á
milli sófans og stólsins þá var það góði gamli súrefniskúturinn og pilluboxið með
sterunum sem tók við og lífið varð þess virði að lifa því um tíma. Það erfiðasta var að takast á við óttann og sorgina. Ég fór að gráta út af engu og Það var eins og allt stefndi í eina átt – til hins verra.
Engin greining
Í millitíðinni leitað ég til mjög virtra sérfræðinga í lungnasjúkdómum. M.a.fór ég á hina frægu á Mayo Clinic í Bandaríkjunum. Allar þessar rannsóknir gerðu ekkert nema að staðfesta fyrri niðurstöður. Engin þeirra gat sagt mér hver ástæðan væri fyrir þessu og hversvegna þetta hefði byrjað. Þessir þriðja stigs lungnasjúkdómar eru oftast nafnlausir og engin lækning er þekkt - aðeins að sumir þeirra eru ónæmissjúkdómar þ.e.a.s. þeir ráðast í raun á ónæmiskerfið eða ónæmiskerfið verður óvirkt af einhverjum orsökum. Í mínu tilfelli töldu læknar líklegt að eitthvað í umhverfi mínu gæti hafa verið að angra mig – en þá var talið að um ofurnæmni væri að ræða. Eina sem hægt var að gera var að halda honum í skefjum með sterum.
Ég fór í fjölda rannsókna en eina leiðin var að reyna að leita að líklegum orsakavöldum í sérstökum blóðrannsóknum, þar sem venjuleg ofnæmispróf virka ekki í þessum þriðja stigs lungnasjúkdómatilfellum. Vandinn var að bæði voru blóðrannsóknirnar mjög dýrar og svo var ónæmiskerfið mitt orðið svo laskað að það sýndi ofurnæmi við öllu mögulegu. Ég gat ekki heldur farið í svona blóðrannsóknir nema þegar ég hafði verið lyfjalaus í minnst viku í samfleytt. Annað sem mér var sagt og það var að ef ég væri með ofurnæmi fyrir einhverju í umhverfinu, þá kæmi það fram 12–24 klukkustundum eftir að ég yrði fyrir áreiti. Þess vegna var svo erfitt að skilgreina sjúkdóminn.
Á Mayo Clinic útilokuðu þeir allavega bæði Sjögrens-syndrom og einnig rauða úlfa sem eru hvað þekktastir af þessum ónæmissjúkdómum og ein afleiðingin getur verið t.d. steinlunga, en þeir leggjast oft á líffæri. Ekkert fannst á tveggja ára þrautagöngu milli lækna, sjúkra- og rannsóknastofnana. Svo tóku ýmsir fylgikvillar að gera vart við sig einnig, eins og t.d. sykursýki og þá bættust insúlíninntökur við sterainntökurnar. En þótt barist væri á mörgum vígstöðvum í einu fór almennt heilsufar bara versnandi.
Ég gat sinnt heimilinu og börnunum meðan sterarnir virkuðu en þegar þurfti að draga úr þeim til að hvíla líkamann á þeim þá réði ég ekki lengur við það. Við fengum því unga stúlku til að hjálpar við að annast heimilið, ekki síst þegar Kristján þurfti að vera fjarverandi.
Sjálfsvorkunn
Þegar maður verður alvarlega veikur þá fyllist maður eðlilega sjálfsvorkunn. Ég vakti
oft heilu næturnar og grenjaði og vorkenndi mér þessi ósköp, fannst örlög mín bæði ill
og óréttlát. En svo lítur maður upp úr naflanum á sér og fer að horfa í kringum sig. Og þá horfir maður fyrst á börnin sín. Litlu strákarnir mínir höfðu alltaf verið miklir gaurar, duglegir og athafnasamir. Nú voru þeir hættir að vera það. Sá eldri var stöðugt mjög áhyggjufullur. Sá yngri brást þannig við að hann var stöðugt reiður yfir einhverju sem hann ekki skildi – reiður og hræddur. Og litla stúlkan mín hún Rannveig brást við þannig að hún var stöðugt að reyna að vernda mig. Og maðurinn minn hann Kristján, hann hætti að geta sungið og varð að aflýsa hverju verkefninu eftir annað. Hann varð hreinlega veikur. Áhyggjurnar komu niður á heilsu hans og hann sem sungið hefur í öllum helstu og mestu óperuhúsum heims og fyllt þar hvern krók og kima með sinni miklu rödd og sterku nærveru, gat ekki lengur sungið. Það var hræðilegt. Þegar svona var komið hætti ég að vorkenna sjálfri mér en fylltist örvæntingu. Hvað var að verða um fjölskylduna mína?
Ég fór þá og ráðfærði mig við heimilislækninn minn sem líka er lungnasérfræðingur. Ég spurði hana hvað hægt væri að gera? Einhversstaðar hlyti að vera til læknir sem hefði áhuga á svona sjúkdómi – áhuga á að reyna að hjálpa mér, lækna mig? Ég ætlaði mér ekki að sitja aðgerðalaus, bryðja stera og viðurkenna að líf mitt væri að nálgast endalokin. Ég var of ung til að gefast upp. Ég skyldi berjast, ekki síst fjölskyldunnar minnar vegna, sagði ég við lækninn. – Gott, sagði hún og mælti með því að ég hefði samband við mitt stóra tenglanet úti.
Einn af stórvinum mínum var yfirlæknir á spítalanum í Brescia og kom því við að ég yrði lögð inn og að rannsóknirnar yrðu endurteknar til að sjá hvort eitthvað hefði nú breyst. En heimilislæknirinn minn varaði mig líka við því að ef allt reyndist við það sama þá yrði ég að fá mig setta á lista yfir líffæraþega sem þyrfti á nýjum lungum að halda. Það gæti ekki dregist lengur og væri óhjákvæmilegt enda fimm ára biðlisti og óvíst hvort ég héldi það út miðað við hvernig sjúkdómurinn hagaði sér.
Ég átti síðan að leggjast inn á sjúkrahúsið í Brescia þann 11. september. Yfirlæknirinn þar var þá að vinna að prófessorsverkefni um einmitt „minn“ sjúkdóm
og tók mínu sjúkdómstilfelli því fagnandi ef svo má segja. Ég hugsaði sem svo að
kannski væri þetta minn bjargvættur. Nú hlyti eitthvað jákvætt að gerast.
Um þetta leyti hafði Konráð bróðir Kristjáns látist heima á Íslandi. Anna María,
systir Kristjáns og maður hennar voru úti hjá okkur og það hafði verið ákveðið að
jarða Konráð daginn áður en þau færu aftur til Íslands. Við ákváðum því öll að fara
í messu í kirkjunni fyrir neðan hjá okkur í Maguzzano en hún átti að fara fram á
nokkurn veginn sama tíma og útför bróður Kristjáns á Íslandi. Við sögðum prestinum,
Don Giuseppe, frá jarðarförinni og settumst síðan öll inn í kirkjuna.
Talað við Guð
Ég hef alltaf talað mikið við minn Guð og þá helst yfir pottunum. Það eru þau
augnablik sem ég á með sjálfri mér og er jafnframt að gera eitthvað fyrir þá sem mér
þykir vænt um. Við þetta opnar maður kannski hjarta sitt svolítið.
Mér hefur alltaf fundist að ég gæti rætt við Guð um flest allt, ég hef þakkað fyrir
það sem ég er ánægð með og gagnrýnt það sem mér líkar síður. Þannig að við höfðum
ætíð verið í nokkuð góðu sambandi fannst mér. Enda hafði ég fram að þessu ekki
haft neitt sérstakt til að kvarta yfir og verið ánægð með mitt hlutskipti og mjög
hamingjusöm. Ég hafði heldur aldrei efast um annað en að Guð hlyti að elska mig
mjög mikið, svipað eins og mamma og pabbi… og sú ást er gagnkvæm.
Lækning í kaþólskri messu
En þarna sátum við semsagt í kirkjunni fyrir neðan húsið okkar. Kristján þurfti að
fara morguninn eftir og var mjög óhamingjusamur með að þurfa að yfirgefa mig.
Hann og systir hans voru sorgbitin yfir fráfalli bróður þeirra og ég var á leiðinni
á spítalann í Brescia í rannsóknir og mátti því ekki taka sterana í aðdragandanum
svo rannsóknirnar yrðu marktækar. Ég var því bæði máttfarin og áhyggjufull vegna
fólksins míns og óvissri framtíðinni.
Það gerðist eitthvað þarna í kirkjunni, þessari gömlu klausturkirkju, sem ég get ekki
útskýrt. Presturinn Don Giuseppe sem er afar hlýr og viðkunnanlegur maður messaði.
Hann er fyrst og fremst fræðimaður og háskólakennari og leggur ekki sérstaklega
mikið upp úr kirkjulegum athöfnum. En mér var alveg sama um það. Ég var þarna
komin fyrst og fremst til þess að eiga kyrrðarstund fremur en að hlusta á predikun.
Í þessari gömlu klausturkirkju frá 10. öld, átti ég eintal síðan við Guð minn. Ég sagði honum að ég gæti vissulega borið minn kross og ætti hann sjálfsagt skilið. En hvorki maðurinn minn né börnin ættu skilið að þjást. Börnin væru saklaus og ef meiningin væri að refsa Kristjáni, þá hefði hann þegar hlotið sinn skerf því að búið væri að taka frá honum þá miklu gjöf Guðs að geta sungið og hann hafði orðið fyrir hræðilegum ástvinamissi. Hann hefði þegar fengið sinn skerf.
Ég sagði að mér fyndist einkennilegt að fyrir meir en 2000 árum hefði Hann sent
son sinn í þennan heim. Hann hefði gert kraftaverk hér og Hann hefði gert kraftaverk
þar og ég kvaðst gera ráð fyrir því að hann væri enn einhversstaðar að gera kraftaverk
sem maður áttaði sig kannski ekki á í hinu daglega amstri. En núna virtist hann vera
hættur að gera kraftaverk sem væru sýnileg. Ég sagði þvínæst við Guð: – Ég fer fram á að þú sýnir að þú sért hérna og að þú getir þetta ennþá. 20 öldinni er að ljúka og hvar ertu eiginlega? Hvar eru kraftaverkin þín?
Af hverju ertu ekki sýnilegur núna þegar við þurfum á þér að halda? Sýndu mér það,
ég mana þig. Ég mana þig að gera á mér kraftaverk! Þetta er kannski ekkert sérlega
auðmjúkt sem ég er að segja við þig, en ég er reið. Ég þarfnast þín. En elsku
góði Guð, ég mana þig að gera á mér kraftaverk og ég skal segja öllum heiminum frá
því… ég lofa því.
Þegar ég hafði haldið þessa ræðu færðist yfir mig djúpur friður. Ég slakaði ósjálfrátt
á og fór að hlusta á orgelleikinn og leyfði friðnum að flæða um mig og fann um
leið hvernig gleði kviknaði innra með mér. Ég fór að hlusta á Don Giuseppe og það
var eins og djúp kyrrð flæddi inn í mig og utan um mig, inn í þessa konu sem hafði
verið svo reið fyrir örskömmu, en nú var eins og örlítið bjart ljós hefði kviknað
einhversstaðar lengst innra með mér.
litla dóttir mín, yngsta barnið, var á öðru árinu. Smám saman fór ég að finna fyrir
sjúkdómseinkennum, ekki ósvipað því að ég væri að veikjast af flensu. Ég hafði alltaf verið mjög virk og mikið á ferðinni út og suður, kannski létt ofvirk þannig að þessi eilífi slappleiki var nokkuð sem ég hafði aldrei fundið fyrir áður. Ég var allt í einu alltaf slöpp og ofboðslega þreytt,“ segir Sigurjóna Sverrisdóttir í samtali við Kaþólska kirkjublaðið.
Sigurjóna og eiginmaður hennar, Kristján Jóhannsson óperusöngvari bjuggu þegar
þessir atburðir gerðust, á N. Ítalíu, við Gardavatnið. Tilefnið er að fyrir 11
árum veiktist hún alvarlega af lítt þekktum sjúkdómi sem lagðist á lungu hennar.
Sjúkdómurinn raskaði lífi Sigurjónu og fjölskyldu hennar alvarlega. Engin lækning
fannst og enginn bati var í sjónmáli.
Ekki flensa
„Jólin nálguðust og áramótin voru framundan og ég var að hugsa um hvort ég ætti að
fá fúkkalyf eða eitthvað til að slá á „flensuna.“ Ég hef alltaf reynt að taka eins lítið
af lyfjum og mögulegt er, en ég var allt í einu svo þreytt og máttlítil. Ég hlaut því að
vera með einhverskonar flensu, jafnvel vott af lungnabólgu. Því lét ég mig hafa það
að taka eina sterka verkjatöflu á gamlársdag. Mér fannst hún gera mér gott en svo
með nýju ári kom „flensan,“ þreytan og slappleikinn aftur.
En skrítið var samt að ég var ekki með neinn hósta eða slíkt. Þrekið var aftur á móti
svo skert að þegar ég t.d. þurfti að ganga upp stiga með litla barnið í fanginu sortnaði
mér fyrir augum og lá við yfirliði. Þessi slæmska vildi ekki fara og um miðjan janúar
ræddi ég málið við vinkonu mína hana Maurizia og hún benti mér á að varirnar á mér
væru nánast svartar, ég væri allt of andstutt og þetta gæti bara ekki verið flensa. Ég
yrði að leita til læknis. Ég eyddi þessu tali en tveimur dögum seinna kom ég til hennar
og þá tók hún stjórnina og fór með mig út í bíl og keyrði beint upp á spítala. Læknir
sem skoðaði mig kallaði strax til hjarta- og lungnasérfræðing sem var svo í þokkabót
mikill vinur Maurizia. Ég var skoðuð vandlega, sett í öndunarpróf og súrefnismettun
blóðsins var mæld. Ef allt er með felldu ætti súrefnistalan að vera nærri hundraði. Mín
tala var 39.
Læknarnir margmældu mig því að þeim þótti miðað við þetta ótrúlegt að ég
gæti yfirleitt staðið í fæturna. Lungnasérfræðingurinn þráspurði mig um hvað hefði
komið fyrir, í hverju ég hefði lent og auðvitað hafði ég heimavinnandi húsmóðirin
svosem ekki lent í neinu sérstöku. Ég gat sagt honum að mér hafði lengi verið eins og
hálf kalt og færi því oft í heitt bað til að fá hita í líkamann. Það sagði hann vera vegna
þess hve lítið súrefni næði út í blóðið. Það væri hreint undur að ég yfirhöfuð gæti
staðið upprétt og ég hvorki mætti né ætti að halda á barninu í fanginu og allra síst upp
og niður stiga.
Steinlungu?
Þá var tekin röntgenmynd af lungunum og eftir að hafa skoðað þær og niðurstöður
blóðrannsóknar varð lungnasérfræðingurinn mjög alvarlegur í bragði og sagði að
rannsóknin sýndi að ég væri alvarlega veik. Ég spurði hann þá hvort ég væri með
krabbamein. Svarið sem hann gaf mér olli mér enn meiri skelfingu en hefði hann
sagt já. Þess í stað sagðist hann næstum óska þess að svo væri. Við krabbamein væri
hægt að fást og ná árangri. – Ég held þú sért með allt annan sjúkdóm, sem mjög erfitt
er að fást við, – sagði hann. – Þú virðist vera með lungnasjúkdóm á þriðja stigi, sem
oft er nefndur steinlungu og er flokkaður sem þriðja stigs lungnasjúkdómur vegna
þess hve erfitt er að finna orsök og lækningu. Einkennin sem ég fékk voru ekki
ósvipuð og t.d. svonefnt Sjögrens syndrom. Þetta eru sjúkdómar sem leggjast á ónæmiskerfið og ef þeir leggjast á innri líffæri eins og t.d. lungu verður þar öramyndun og afköst lungnanna rýrna þar sem teygjanleikinn hverfur af öramynduninni. Þau
harðna og hætta smám saman að geta þanist út, – sagði læknirinn.
Ég var vitanlega skelfingu lostin, ein með börnin heima í stóru húsi hálfpartinn úti
í sveit, yngsta barnið einungis rúmlega ársgamalt og hin á skólaaldri og því mörgu
að sinna. Heimilið yrði í uppnámi – Kristján farinn til Spánar að syngja – ég orðin ein
heima með börnin og átti að vera rúmliggjandi. Það átti að leggja mig inn en ég tók
það ekki í mál, - hver átti að sjá um börnin mín?
En það var ljóst að ástandið var alvarlegt. Ég fékk strax súrefniskút til að anda
að mér til að vega á móti skertum afköstum lungnanna og mér var sagt að ég þyrfti að
fara á mjög harðan sterakúr til að reyna að „endurbyggja“ þau. (Eftir slíkar inntökur
yrði ég að halda mikið til kyrru fyrir með súrefniskútinn.)
Næstum drukknuð
En áður en þessi sterameðferð skyldi hefjast vildu menn vita vissu sína. Því var
ég send í sérstaka og ítarlega rannsókn á sjúkrahúsið í Parma nokkru síðar, eftir
að Kristján var kominn heim frá Spáni, en hann fékk sig lausan frá uppfærslunni
sem hann var að fara að syngja í sem var bagalegt fyrir hann þar sem þetta var ný
uppfærsla en þær eru mikilvægastar fyrir söngvara. Í Parma er þekkt og virt lungnadeild starfrækt og þangað var ég svo send.
Rannsóknin þar var mjög ítarleg og sannarlega ekki þægileg. Hún tók nokkra daga inni á sjúkrahúsinu og fór m.a. þannig fram að teknar voru sneiðmyndir af lungunum. Og til að fá sem bestar vísbendingar um hvað það væri sem ylli vandanum var dælt vatni ofan í lungun og um leið eru tekin sýni. Fyrst voru þræddar slöngur niður í lungun sem var mjög óþægilegt. Síðan var mér skipað að halda niðri í mér andanum meðan vatninu var dælt ofan í þau og sýnin tekin. Þá var vatninu dælt upp. Allt varð þetta að gerast á sem skemmstum tíma svo ég hreinlega drukknaði ekki þarna á skurðarbekknum. Reyndar munaði minnstu að það gerðist því að þegar uppdælingin átti að hefjast, fór dælan ekki í gang.
Ég hef sjálfsagt misst meðvitund þegar ég ekki gat haldið niðri andanum lengur. En
Kristján sem var þarna fyrir utan aðgerðastofuna heyrði allt í einu mikil óhljóð eins
og ég væri að kúgast og já hreinlega að drepast. Hann varð mjög óttasleginn og sagði
við Vincenzo lungnalækni sem beið með honum frammi að þarna inni væri
verið að drepa mig. Hann stökk svo á læsta hurðina, braut hana upp og ruddist inn í
aðgerðastofuna og æpti á læknana – ætliði að drepa konuna mína mannskrattar? – En í
sama bili hrökk dælan í gang þannig að ekki gerðist það nú.
En niðurstaðan í Parma reyndist verða sú sama og áður. Ég var með „steinlungu”.
Eftir þetta varð tilveran samfelld ganga milli Heródesar og Pílatusar. Ég tók
risaskammta af sterum og þurfti að dröslast með súrefniskútinn meðan þeir voru að
virka og varð ferlega hress og leið eins og ég væri alfrísk en síðan þurfti ég að
smá minnka skammtana og þá smá dró af hressileikanum á nýjan leik. Sterarnir eru
undraverð lyf í þessum tilfellum en þegar virknin fór, þá fór allt í sama farið, ég varð
andstutt, þreytt, fékk svartar varir og þegar það var orðið þrekvirki að koma sér á
milli sófans og stólsins þá var það góði gamli súrefniskúturinn og pilluboxið með
sterunum sem tók við og lífið varð þess virði að lifa því um tíma. Það erfiðasta var að takast á við óttann og sorgina. Ég fór að gráta út af engu og Það var eins og allt stefndi í eina átt – til hins verra.
Engin greining
Í millitíðinni leitað ég til mjög virtra sérfræðinga í lungnasjúkdómum. M.a.fór ég á hina frægu á Mayo Clinic í Bandaríkjunum. Allar þessar rannsóknir gerðu ekkert nema að staðfesta fyrri niðurstöður. Engin þeirra gat sagt mér hver ástæðan væri fyrir þessu og hversvegna þetta hefði byrjað. Þessir þriðja stigs lungnasjúkdómar eru oftast nafnlausir og engin lækning er þekkt - aðeins að sumir þeirra eru ónæmissjúkdómar þ.e.a.s. þeir ráðast í raun á ónæmiskerfið eða ónæmiskerfið verður óvirkt af einhverjum orsökum. Í mínu tilfelli töldu læknar líklegt að eitthvað í umhverfi mínu gæti hafa verið að angra mig – en þá var talið að um ofurnæmni væri að ræða. Eina sem hægt var að gera var að halda honum í skefjum með sterum.
Ég fór í fjölda rannsókna en eina leiðin var að reyna að leita að líklegum orsakavöldum í sérstökum blóðrannsóknum, þar sem venjuleg ofnæmispróf virka ekki í þessum þriðja stigs lungnasjúkdómatilfellum. Vandinn var að bæði voru blóðrannsóknirnar mjög dýrar og svo var ónæmiskerfið mitt orðið svo laskað að það sýndi ofurnæmi við öllu mögulegu. Ég gat ekki heldur farið í svona blóðrannsóknir nema þegar ég hafði verið lyfjalaus í minnst viku í samfleytt. Annað sem mér var sagt og það var að ef ég væri með ofurnæmi fyrir einhverju í umhverfinu, þá kæmi það fram 12–24 klukkustundum eftir að ég yrði fyrir áreiti. Þess vegna var svo erfitt að skilgreina sjúkdóminn.
Á Mayo Clinic útilokuðu þeir allavega bæði Sjögrens-syndrom og einnig rauða úlfa sem eru hvað þekktastir af þessum ónæmissjúkdómum og ein afleiðingin getur verið t.d. steinlunga, en þeir leggjast oft á líffæri. Ekkert fannst á tveggja ára þrautagöngu milli lækna, sjúkra- og rannsóknastofnana. Svo tóku ýmsir fylgikvillar að gera vart við sig einnig, eins og t.d. sykursýki og þá bættust insúlíninntökur við sterainntökurnar. En þótt barist væri á mörgum vígstöðvum í einu fór almennt heilsufar bara versnandi.
Ég gat sinnt heimilinu og börnunum meðan sterarnir virkuðu en þegar þurfti að draga úr þeim til að hvíla líkamann á þeim þá réði ég ekki lengur við það. Við fengum því unga stúlku til að hjálpar við að annast heimilið, ekki síst þegar Kristján þurfti að vera fjarverandi.
Sjálfsvorkunn
Þegar maður verður alvarlega veikur þá fyllist maður eðlilega sjálfsvorkunn. Ég vakti
oft heilu næturnar og grenjaði og vorkenndi mér þessi ósköp, fannst örlög mín bæði ill
og óréttlát. En svo lítur maður upp úr naflanum á sér og fer að horfa í kringum sig. Og þá horfir maður fyrst á börnin sín. Litlu strákarnir mínir höfðu alltaf verið miklir gaurar, duglegir og athafnasamir. Nú voru þeir hættir að vera það. Sá eldri var stöðugt mjög áhyggjufullur. Sá yngri brást þannig við að hann var stöðugt reiður yfir einhverju sem hann ekki skildi – reiður og hræddur. Og litla stúlkan mín hún Rannveig brást við þannig að hún var stöðugt að reyna að vernda mig. Og maðurinn minn hann Kristján, hann hætti að geta sungið og varð að aflýsa hverju verkefninu eftir annað. Hann varð hreinlega veikur. Áhyggjurnar komu niður á heilsu hans og hann sem sungið hefur í öllum helstu og mestu óperuhúsum heims og fyllt þar hvern krók og kima með sinni miklu rödd og sterku nærveru, gat ekki lengur sungið. Það var hræðilegt. Þegar svona var komið hætti ég að vorkenna sjálfri mér en fylltist örvæntingu. Hvað var að verða um fjölskylduna mína?
Ég fór þá og ráðfærði mig við heimilislækninn minn sem líka er lungnasérfræðingur. Ég spurði hana hvað hægt væri að gera? Einhversstaðar hlyti að vera til læknir sem hefði áhuga á svona sjúkdómi – áhuga á að reyna að hjálpa mér, lækna mig? Ég ætlaði mér ekki að sitja aðgerðalaus, bryðja stera og viðurkenna að líf mitt væri að nálgast endalokin. Ég var of ung til að gefast upp. Ég skyldi berjast, ekki síst fjölskyldunnar minnar vegna, sagði ég við lækninn. – Gott, sagði hún og mælti með því að ég hefði samband við mitt stóra tenglanet úti.
Einn af stórvinum mínum var yfirlæknir á spítalanum í Brescia og kom því við að ég yrði lögð inn og að rannsóknirnar yrðu endurteknar til að sjá hvort eitthvað hefði nú breyst. En heimilislæknirinn minn varaði mig líka við því að ef allt reyndist við það sama þá yrði ég að fá mig setta á lista yfir líffæraþega sem þyrfti á nýjum lungum að halda. Það gæti ekki dregist lengur og væri óhjákvæmilegt enda fimm ára biðlisti og óvíst hvort ég héldi það út miðað við hvernig sjúkdómurinn hagaði sér.
Ég átti síðan að leggjast inn á sjúkrahúsið í Brescia þann 11. september. Yfirlæknirinn þar var þá að vinna að prófessorsverkefni um einmitt „minn“ sjúkdóm
og tók mínu sjúkdómstilfelli því fagnandi ef svo má segja. Ég hugsaði sem svo að
kannski væri þetta minn bjargvættur. Nú hlyti eitthvað jákvætt að gerast.
Um þetta leyti hafði Konráð bróðir Kristjáns látist heima á Íslandi. Anna María,
systir Kristjáns og maður hennar voru úti hjá okkur og það hafði verið ákveðið að
jarða Konráð daginn áður en þau færu aftur til Íslands. Við ákváðum því öll að fara
í messu í kirkjunni fyrir neðan hjá okkur í Maguzzano en hún átti að fara fram á
nokkurn veginn sama tíma og útför bróður Kristjáns á Íslandi. Við sögðum prestinum,
Don Giuseppe, frá jarðarförinni og settumst síðan öll inn í kirkjuna.
Talað við Guð
Ég hef alltaf talað mikið við minn Guð og þá helst yfir pottunum. Það eru þau
augnablik sem ég á með sjálfri mér og er jafnframt að gera eitthvað fyrir þá sem mér
þykir vænt um. Við þetta opnar maður kannski hjarta sitt svolítið.
Mér hefur alltaf fundist að ég gæti rætt við Guð um flest allt, ég hef þakkað fyrir
það sem ég er ánægð með og gagnrýnt það sem mér líkar síður. Þannig að við höfðum
ætíð verið í nokkuð góðu sambandi fannst mér. Enda hafði ég fram að þessu ekki
haft neitt sérstakt til að kvarta yfir og verið ánægð með mitt hlutskipti og mjög
hamingjusöm. Ég hafði heldur aldrei efast um annað en að Guð hlyti að elska mig
mjög mikið, svipað eins og mamma og pabbi… og sú ást er gagnkvæm.
Lækning í kaþólskri messu
En þarna sátum við semsagt í kirkjunni fyrir neðan húsið okkar. Kristján þurfti að
fara morguninn eftir og var mjög óhamingjusamur með að þurfa að yfirgefa mig.
Hann og systir hans voru sorgbitin yfir fráfalli bróður þeirra og ég var á leiðinni
á spítalann í Brescia í rannsóknir og mátti því ekki taka sterana í aðdragandanum
svo rannsóknirnar yrðu marktækar. Ég var því bæði máttfarin og áhyggjufull vegna
fólksins míns og óvissri framtíðinni.
Það gerðist eitthvað þarna í kirkjunni, þessari gömlu klausturkirkju, sem ég get ekki
útskýrt. Presturinn Don Giuseppe sem er afar hlýr og viðkunnanlegur maður messaði.
Hann er fyrst og fremst fræðimaður og háskólakennari og leggur ekki sérstaklega
mikið upp úr kirkjulegum athöfnum. En mér var alveg sama um það. Ég var þarna
komin fyrst og fremst til þess að eiga kyrrðarstund fremur en að hlusta á predikun.
Í þessari gömlu klausturkirkju frá 10. öld, átti ég eintal síðan við Guð minn. Ég sagði honum að ég gæti vissulega borið minn kross og ætti hann sjálfsagt skilið. En hvorki maðurinn minn né börnin ættu skilið að þjást. Börnin væru saklaus og ef meiningin væri að refsa Kristjáni, þá hefði hann þegar hlotið sinn skerf því að búið væri að taka frá honum þá miklu gjöf Guðs að geta sungið og hann hafði orðið fyrir hræðilegum ástvinamissi. Hann hefði þegar fengið sinn skerf.
Ég sagði að mér fyndist einkennilegt að fyrir meir en 2000 árum hefði Hann sent
son sinn í þennan heim. Hann hefði gert kraftaverk hér og Hann hefði gert kraftaverk
þar og ég kvaðst gera ráð fyrir því að hann væri enn einhversstaðar að gera kraftaverk
sem maður áttaði sig kannski ekki á í hinu daglega amstri. En núna virtist hann vera
hættur að gera kraftaverk sem væru sýnileg. Ég sagði þvínæst við Guð: – Ég fer fram á að þú sýnir að þú sért hérna og að þú getir þetta ennþá. 20 öldinni er að ljúka og hvar ertu eiginlega? Hvar eru kraftaverkin þín?
Af hverju ertu ekki sýnilegur núna þegar við þurfum á þér að halda? Sýndu mér það,
ég mana þig. Ég mana þig að gera á mér kraftaverk! Þetta er kannski ekkert sérlega
auðmjúkt sem ég er að segja við þig, en ég er reið. Ég þarfnast þín. En elsku
góði Guð, ég mana þig að gera á mér kraftaverk og ég skal segja öllum heiminum frá
því… ég lofa því.
Þegar ég hafði haldið þessa ræðu færðist yfir mig djúpur friður. Ég slakaði ósjálfrátt
á og fór að hlusta á orgelleikinn og leyfði friðnum að flæða um mig og fann um
leið hvernig gleði kviknaði innra með mér. Ég fór að hlusta á Don Giuseppe og það
var eins og djúp kyrrð flæddi inn í mig og utan um mig, inn í þessa konu sem hafði
verið svo reið fyrir örskömmu, en nú var eins og örlítið bjart ljós hefði kviknað
einhversstaðar lengst innra með mér.
Seinni hluti viðtalsins, sem þeir séra Jakob Rolland og Stefán Ásgrímsson tóku, birtist í Kaþólska kirkjublaðinu um mánaðamótin febrúar-mars 2011.
8. 2010
Ráðstefna um hjónabandið og fjölskylduna
í Jönköping í Svíþjóð
14.–16. maí 2010
Norræna
ráðstefnan um hjónabandið og fjölskylduna,
sem haldin var í Jönköping í
Svíþjóð dagana 14.–16. maí 2010, var
blessun fyrir alla þá sem hana sóttu. Þar
voru yfir 200 fullorðnir og 250 börn. Langflestir
þátttakenda voru frá
Svíþjóð, en einnig frá Danmörku,
Finnlandi, Íslandi og Noregi, ásamt biskupum, prestum og
djáknum til viðbótar við leikmenn.
Frábær sænskur barnakór (Pueri Cantores)
söng fyrir okkur á hverjum degi og einnig í
messunum. Sérstök dagskrá hafði verið
undirbúin handa börnunum meðan
pallborðsumræður fóru fram og
samræðuhópar störfuðu og þess vegna
gátu allir aldurshópar haft gagn og ánægju
af ráðstefnunni!
Angelo Scola kardínáli, patríarki í Feneyjum, var aðalræðumaðurinn og talaði á ensku um áætlun Guðs fyrir karla og konur í sakramenti hjónabandsins. Hann hóf mál sitt með því að lýsa nokkrum einkennum hins svokallaða „póstmóderníska“ samfélags í Evrópu og handan Atlantshafs, sem hafa markverð áhrif á hjónaband og fjölskyldulíf, svo sem veraldarhyggju (en þá líta menn svo á að trúin á Guð sé bara einn mögulegur kostur af mörgum), óhófleg áhersla á persónulegt frelsi (án tengsla við nein eiginleg gæði), og smættun „sannleikans“ til þess sem er tæknilega gerlegt (og þá freistast menn til að hugsa sem svo: af því að ég get þetta þá verð ég að gera það). Af þessum og öðrum ástæðum lítur nútímamaðurinn sjálfan sig og hjónabandið allt öðrum augum en áður.
Þá ræddi Scola kardínáli hvernig á því stendur að breytileiki eftir kynferði, kærleikur með sjálfsfórn og frjósemi eru enn mikilvægir og með öllu ófrávíkjanlegir þættir í reynslu hjónabands og fjölskyldu. Það var ekki fyrir slysni að við vorum sköpuð sem karl eða kona og það „bendir til þess að enginn maður geti sagst vera heill maður af sjálfum eða sjálfri sér því hann eða hún verður alltaf að horfa á hina hliðina til þess að verða maður.“ Þetta vísar okkur á takmörk okkar en einnig á þá köllun okkar að við verðum að vera opin fyrir öðrum; saman eru karl og kona spegilmynd Guðs. Hver fyrir sig er ekki myndin öll. Síðan sagði kardínálinn að trúfesti og frjósemi væru ekki hlutir sem tengdust eftir á við kærleikann heldur væru í raun hluti af kjarna hans. Þegar brúður og brúðgumi ganga í hjónaband verða þau að tveimur einstaklingum „sem veita þriðja einstaklingnum rými í hreinni og fullkominni einingu.“ Barnið er ávöxtur ástarinnar en ekki framleiðsluvara.
Í fjölskyldunni getur barnið lært að sinna öðrum og ástunda dyggðir og þar annast kynslóðirnar hver aðra. Líkt og Benedikt XVI hefur sagt, „Þar sem fjölskyldan er hinn fyrsta og óumflýjanlegi friðarkennari, helsti boðberi félagslegrar einingar og besti skóli þeirra gæða sem góður borgari þarf að búa yfir, þá er það allra hagur, einkum þó ríkisstjórnanna, að verja og stuðla að traustu fjölskyldulífi.“
Á laugardagsmorguninn flutti María Fongen frá Fjölskyldumiðstöðinni í Osló erindi á norsku um réttindi barna. Hún byrjaði á því að kynna ýmsa alþjóðlega sáttmála, svo sem Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna, og benti á að þótt í slíkum sáttmálum sé lýst lagalegum rétti barna njóti börn þó ýmissa annarra réttinda samkvæmt náttúrulegum lögmálum, þótt ekki sé um slíkt getið í þessum sáttmálum, og má í þessu sambandi nefna rétt barna til lífs allt frá getnaði og meðfæddan rétt þess til að njóta virðingar. Síðan fór hún yfir nokkra ritningarstaði sem sýna að börnum er búinn „sérstakur staður í hjarta Guðs“, og að „Guð hefur viljað og samþykkt fæðingu“ sérhvers manns, „jafnvel fyrir getnað hans.“ Jesús kenndi okkur að við ættum öll að sækjast eftir barnslegri auðmýkt og að börnin væru kjarninn í Guðsríki. Eftir að María Fongen hafði greint frá hinum „Guðdómlega sáttmála barnsins“, skoðaði hún þær aðstæður sem börnum eru búnar um þessar mundir á Norðurlöndum. Efnislega verða þær yfirleitt að teljast mjög góðar en samt sem áður gengur frjálslynd fóstureyðingalöggjöf þvert gegn rétti barna og ýmiskonar tækni varðandi æxlun og greiningu stuðlar að (oft banvænu) virðingarleysi og nytjahyggju gagnvart lífi á fósturskeiði.
Margvísleg hugmyndafræði, svo sem efnishyggja, afstæðishyggja og nytjahyggja, veldur þessari þverrandi virðingu fyrir lífinu. „Þegar kærleikurinn er ekki lengur leiðandi lögmál hefur rökfræði græðgi, haturs og dauða áhrif á öll samskipti manna.“ Ferns konar lagabreytingar hafa haft einstaklega neikvæð áhrif á börn: 1) rétturinn til skilnaðar, 2) rétturinn til að beita fóstureyðingum, 3) löggjöf um líftæknileg málefni sem hvílir á ófullnægjandi siðferðisgrunni og 4) viðurkenning á hjónaböndum samkynhneigðra.
Til þess að bæta hag barna almennt sárbænir María okkur um að taka orð Jesú bókstaflega og viðurkenna að við tökum á móti Jesú sjálfum þegar við bjóðum barnið velkomið í hans nafni í fjölskyldu okkar – burtséð frá heilsufari ungbarnsins – og að sú barátta og erfiði sem verði hlutskipti foreldranna sé í raun blessun „því að í barninu mætum við sjálfum Kristi.“
Við getum styrkt hjónabandið og fjölskyldulífið með því að bjóða verðandi hjónum fullnægjandi hjónabandsráðgjöf; með því að hvetja stjórnvöld til þess að eyða fé til að koma í veg fyrir hrun fjölskyldunnar; og með því að setja börnin og þarfir þeirra í forgang í sambandi við félagsleg málefni. „Þeim mun fleiri sem vilja byrja að byggja upp bæði fjölskyldu og samfélag á grundvelli þarfa barnsins fyrir kærleika og ástúð, þeim mun fyrr munum við sjá breytingu á viðhorfi fólks í öllum samböndum hvað snertir þau mál sem yfirvöld í löndum okkar setja í forgang. Það er áskorun okkar allra að breiða út þessa hugmynd. Þá stuðlum við að því sem Páll páfi VI og Jóhannes Páll páfi II kölluðu menningu kærleikans.“
(Á lokafundi ráðstefnunnar síðdegis á laugardaginn talaði William Kenney vígslubiskup á sænsku um félagslegar breytingar og vanda fjölskyldunnar. Því miður hefur enskur útdráttur á ræðu hans ekki enn birst á vefsíðu ráðstefnunnar og því get ég ekki birt hann hér.)
Eftir hvern fund var ráðstefnugestum skipt niður í samræðuhópa að þeirra eigin vali. Á fyrsta fundi þeirra sem töluðu ensku ræddi Kenney biskup um málefni sem snerta innflytjendur og fjölskyldur þeirra. Rannsóknir hafa sýnt að aðeins um 10% íbúa heimsins vilja í raun yfirgefa heimkynni sín og búa annars staðar – en mikill meirihluti vill vera þar sem þeir ólust upp og lifa þar heiðarlegu lífi og hafa nóg að bíta og brenna. Því miður er það svo að í mörgum löndum neyðir fátæktin fólk til að flytjast brott í leit að nægu viðurværi fyrir þá og fjölskyldur þeirra. Kenney biskup hvetur ríku þjóðirnar til að fjárfesta vísvitandi hjá fátækari þjóðunum en það myndi fækka þeim sem vilja flytjast úr landi; hann sagði einnig að ríkisstjórnir Evrópulanda yrðu að koma á skipulegri stjórn innflytjendamála en slíkt myndi fækka mjög þeim vandamálum sem yfirleitt fylgja málefnum farandfólks. Hann benti á að í Kanada væri ágæt stjórn á þessum málum og þar væri innflytjendum gert kleift að verða hluti samfélagsins með auðveldum hætti. Hann hvatti okkur öll til þess að hafa auga með þeim fjölskyldum sem kæmu í sóknir okkar og bjóða þær velkomnar og kynna okkur hvort þær þörfnuðust hjálpar.
Síðari umræðurnar sem fóru fram á ensku voru um þjónustu til styrktar hjónaböndum leikmanna og kallast Home Builders. Dani og Vilma Siter lýstu stofnun hreyfingarinnar í Slóveníu fyrir tíu árum en nú eru yfir 110 hópar fjögurra til átta para sem koma saman í landinu! Á hverjum mánaðarlegum fundi er rætt um efni sem tengist Biblíunni og snerta líf hjónanna. Næstu fjórar vikur fram að næsta fundi er síðan unnið ákveðið heimaverkefni og hjónunum loks ráðlagt að „eiga saman rómantískan fund“ án nærveru barna og vina! Sumir sögðu að þeir hefðu ekki tíma til að sækja fundi Home Builders-hópanna en þrátt fyrir það hefur reynslan sýnt að ávinningurinn er miklu meiri en sem nemur þeim tíma sem fer til verksins: 1) hjónin fjárfesta í eigin hjónabandi, 2) þau kynnast lögmálum Biblíunnar, 3) þau bæta kristin einkenni sín, 4) þau skemmta sér saman og stofna til ævilangrar vináttu við aðra, 5) þau læra að þjóna kirkjunni og 6) sterkt hjónaband er frábært fyrir börnin. Ég tel að þetta starf eigi erindi til Norðurlanda.
Síðasta umræðuhópnum á ensku stýrðu félagar í FAFCE, The Federation of Catholic Family Associations í Evrópu. Þeir bentu á að þó að ráð væri fyrir því gert að ákvarðanir um málefni fjölskyldunnar væru teknar í hverju landi fyrir sig, væri reyndin þó sú að ákvarðanir og löggjöf Evrópuþingsins hefði mikil áhrif á fjölskyldulífið í þessum löndum. Því væri það markmið FAFCE að koma kaþólskum kenningum á framfæri í öllum Evrópulöndunum sameiginlega, ekki síður en í hverju landi fyrir sig. Fulltrúar FAFCE eru nú í mörgum Evrópulöndum en Norðurlöndin eru enn ekki þeirra á meðal. Stungið var upp á því að ef til vill yrði brátt hægt að stofna Norrænt fjölskylduráð með fulltrúum frá öllum Norðurlöndunum; kannski væri einnig hægt að setja á stofn kaþólskt fjölskylduráð í hverju Norðurlandanna fyrir sig. Einnig var á það bent að hugsanlega mætti setja á stofn Norræna fjölskyldumiðstöð (e.t.v. í Jönköping) sem boðið gæti upp á efni og þjálfun um þau málefni sem snerta kaþólska trú og hjónabandið.
(Tólf umræðuhópar til viðbótar störfuðu á ráðstefnunni en ég veit ekkert um efni þeirra umræðna!)
Í lokamessunni las Anders Arborelius biskup upp hirðisbréf Norðurlandabiskupa en þar var lögð áhersla á að biskuparnir styddu enn sem fyrr boðskap Páls páfa VI í umburðarbréfinu Humanæ Vitæ, þar sem varin er „virðingin fyrir lífi mannsins og gildi sérhverrar persónu.“ Þeir báðust þess að þriðja sunnudag í aðventu ár hvert yrði haldinn hátíðlegur„Dagur virðingar fyrir lífinu“ í öllum biskupsdæmum á Norðurlöndum. „Í þakkargjörðinni fyrir gjöf lífsins felst einnig áskorun um að verja og virða lífið og reisn þess á öllum stigum og vernda hina veiku og varnarlausu með öllum mögulegum aðferðum.“
Það er áskorun til okkar allra, sem sóttum þessa ráðstefnu um hjónabandið og fjölskylduna, að hlúa að því frækorni sem sáð var í Jönköping og veita því næringu með bæninni, orði Guðs, og íhugun, umræðum og aðgerðum. Megi Guð veita ríkulega uppskeru kirkju sinni til góðs og öllum Norðurlöndum!
Angelo Scola kardínáli, patríarki í Feneyjum, var aðalræðumaðurinn og talaði á ensku um áætlun Guðs fyrir karla og konur í sakramenti hjónabandsins. Hann hóf mál sitt með því að lýsa nokkrum einkennum hins svokallaða „póstmóderníska“ samfélags í Evrópu og handan Atlantshafs, sem hafa markverð áhrif á hjónaband og fjölskyldulíf, svo sem veraldarhyggju (en þá líta menn svo á að trúin á Guð sé bara einn mögulegur kostur af mörgum), óhófleg áhersla á persónulegt frelsi (án tengsla við nein eiginleg gæði), og smættun „sannleikans“ til þess sem er tæknilega gerlegt (og þá freistast menn til að hugsa sem svo: af því að ég get þetta þá verð ég að gera það). Af þessum og öðrum ástæðum lítur nútímamaðurinn sjálfan sig og hjónabandið allt öðrum augum en áður.
Þá ræddi Scola kardínáli hvernig á því stendur að breytileiki eftir kynferði, kærleikur með sjálfsfórn og frjósemi eru enn mikilvægir og með öllu ófrávíkjanlegir þættir í reynslu hjónabands og fjölskyldu. Það var ekki fyrir slysni að við vorum sköpuð sem karl eða kona og það „bendir til þess að enginn maður geti sagst vera heill maður af sjálfum eða sjálfri sér því hann eða hún verður alltaf að horfa á hina hliðina til þess að verða maður.“ Þetta vísar okkur á takmörk okkar en einnig á þá köllun okkar að við verðum að vera opin fyrir öðrum; saman eru karl og kona spegilmynd Guðs. Hver fyrir sig er ekki myndin öll. Síðan sagði kardínálinn að trúfesti og frjósemi væru ekki hlutir sem tengdust eftir á við kærleikann heldur væru í raun hluti af kjarna hans. Þegar brúður og brúðgumi ganga í hjónaband verða þau að tveimur einstaklingum „sem veita þriðja einstaklingnum rými í hreinni og fullkominni einingu.“ Barnið er ávöxtur ástarinnar en ekki framleiðsluvara.
Í fjölskyldunni getur barnið lært að sinna öðrum og ástunda dyggðir og þar annast kynslóðirnar hver aðra. Líkt og Benedikt XVI hefur sagt, „Þar sem fjölskyldan er hinn fyrsta og óumflýjanlegi friðarkennari, helsti boðberi félagslegrar einingar og besti skóli þeirra gæða sem góður borgari þarf að búa yfir, þá er það allra hagur, einkum þó ríkisstjórnanna, að verja og stuðla að traustu fjölskyldulífi.“
Á laugardagsmorguninn flutti María Fongen frá Fjölskyldumiðstöðinni í Osló erindi á norsku um réttindi barna. Hún byrjaði á því að kynna ýmsa alþjóðlega sáttmála, svo sem Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna, og benti á að þótt í slíkum sáttmálum sé lýst lagalegum rétti barna njóti börn þó ýmissa annarra réttinda samkvæmt náttúrulegum lögmálum, þótt ekki sé um slíkt getið í þessum sáttmálum, og má í þessu sambandi nefna rétt barna til lífs allt frá getnaði og meðfæddan rétt þess til að njóta virðingar. Síðan fór hún yfir nokkra ritningarstaði sem sýna að börnum er búinn „sérstakur staður í hjarta Guðs“, og að „Guð hefur viljað og samþykkt fæðingu“ sérhvers manns, „jafnvel fyrir getnað hans.“ Jesús kenndi okkur að við ættum öll að sækjast eftir barnslegri auðmýkt og að börnin væru kjarninn í Guðsríki. Eftir að María Fongen hafði greint frá hinum „Guðdómlega sáttmála barnsins“, skoðaði hún þær aðstæður sem börnum eru búnar um þessar mundir á Norðurlöndum. Efnislega verða þær yfirleitt að teljast mjög góðar en samt sem áður gengur frjálslynd fóstureyðingalöggjöf þvert gegn rétti barna og ýmiskonar tækni varðandi æxlun og greiningu stuðlar að (oft banvænu) virðingarleysi og nytjahyggju gagnvart lífi á fósturskeiði.
Margvísleg hugmyndafræði, svo sem efnishyggja, afstæðishyggja og nytjahyggja, veldur þessari þverrandi virðingu fyrir lífinu. „Þegar kærleikurinn er ekki lengur leiðandi lögmál hefur rökfræði græðgi, haturs og dauða áhrif á öll samskipti manna.“ Ferns konar lagabreytingar hafa haft einstaklega neikvæð áhrif á börn: 1) rétturinn til skilnaðar, 2) rétturinn til að beita fóstureyðingum, 3) löggjöf um líftæknileg málefni sem hvílir á ófullnægjandi siðferðisgrunni og 4) viðurkenning á hjónaböndum samkynhneigðra.
Til þess að bæta hag barna almennt sárbænir María okkur um að taka orð Jesú bókstaflega og viðurkenna að við tökum á móti Jesú sjálfum þegar við bjóðum barnið velkomið í hans nafni í fjölskyldu okkar – burtséð frá heilsufari ungbarnsins – og að sú barátta og erfiði sem verði hlutskipti foreldranna sé í raun blessun „því að í barninu mætum við sjálfum Kristi.“
Við getum styrkt hjónabandið og fjölskyldulífið með því að bjóða verðandi hjónum fullnægjandi hjónabandsráðgjöf; með því að hvetja stjórnvöld til þess að eyða fé til að koma í veg fyrir hrun fjölskyldunnar; og með því að setja börnin og þarfir þeirra í forgang í sambandi við félagsleg málefni. „Þeim mun fleiri sem vilja byrja að byggja upp bæði fjölskyldu og samfélag á grundvelli þarfa barnsins fyrir kærleika og ástúð, þeim mun fyrr munum við sjá breytingu á viðhorfi fólks í öllum samböndum hvað snertir þau mál sem yfirvöld í löndum okkar setja í forgang. Það er áskorun okkar allra að breiða út þessa hugmynd. Þá stuðlum við að því sem Páll páfi VI og Jóhannes Páll páfi II kölluðu menningu kærleikans.“
(Á lokafundi ráðstefnunnar síðdegis á laugardaginn talaði William Kenney vígslubiskup á sænsku um félagslegar breytingar og vanda fjölskyldunnar. Því miður hefur enskur útdráttur á ræðu hans ekki enn birst á vefsíðu ráðstefnunnar og því get ég ekki birt hann hér.)
Eftir hvern fund var ráðstefnugestum skipt niður í samræðuhópa að þeirra eigin vali. Á fyrsta fundi þeirra sem töluðu ensku ræddi Kenney biskup um málefni sem snerta innflytjendur og fjölskyldur þeirra. Rannsóknir hafa sýnt að aðeins um 10% íbúa heimsins vilja í raun yfirgefa heimkynni sín og búa annars staðar – en mikill meirihluti vill vera þar sem þeir ólust upp og lifa þar heiðarlegu lífi og hafa nóg að bíta og brenna. Því miður er það svo að í mörgum löndum neyðir fátæktin fólk til að flytjast brott í leit að nægu viðurværi fyrir þá og fjölskyldur þeirra. Kenney biskup hvetur ríku þjóðirnar til að fjárfesta vísvitandi hjá fátækari þjóðunum en það myndi fækka þeim sem vilja flytjast úr landi; hann sagði einnig að ríkisstjórnir Evrópulanda yrðu að koma á skipulegri stjórn innflytjendamála en slíkt myndi fækka mjög þeim vandamálum sem yfirleitt fylgja málefnum farandfólks. Hann benti á að í Kanada væri ágæt stjórn á þessum málum og þar væri innflytjendum gert kleift að verða hluti samfélagsins með auðveldum hætti. Hann hvatti okkur öll til þess að hafa auga með þeim fjölskyldum sem kæmu í sóknir okkar og bjóða þær velkomnar og kynna okkur hvort þær þörfnuðust hjálpar.
Síðari umræðurnar sem fóru fram á ensku voru um þjónustu til styrktar hjónaböndum leikmanna og kallast Home Builders. Dani og Vilma Siter lýstu stofnun hreyfingarinnar í Slóveníu fyrir tíu árum en nú eru yfir 110 hópar fjögurra til átta para sem koma saman í landinu! Á hverjum mánaðarlegum fundi er rætt um efni sem tengist Biblíunni og snerta líf hjónanna. Næstu fjórar vikur fram að næsta fundi er síðan unnið ákveðið heimaverkefni og hjónunum loks ráðlagt að „eiga saman rómantískan fund“ án nærveru barna og vina! Sumir sögðu að þeir hefðu ekki tíma til að sækja fundi Home Builders-hópanna en þrátt fyrir það hefur reynslan sýnt að ávinningurinn er miklu meiri en sem nemur þeim tíma sem fer til verksins: 1) hjónin fjárfesta í eigin hjónabandi, 2) þau kynnast lögmálum Biblíunnar, 3) þau bæta kristin einkenni sín, 4) þau skemmta sér saman og stofna til ævilangrar vináttu við aðra, 5) þau læra að þjóna kirkjunni og 6) sterkt hjónaband er frábært fyrir börnin. Ég tel að þetta starf eigi erindi til Norðurlanda.
Síðasta umræðuhópnum á ensku stýrðu félagar í FAFCE, The Federation of Catholic Family Associations í Evrópu. Þeir bentu á að þó að ráð væri fyrir því gert að ákvarðanir um málefni fjölskyldunnar væru teknar í hverju landi fyrir sig, væri reyndin þó sú að ákvarðanir og löggjöf Evrópuþingsins hefði mikil áhrif á fjölskyldulífið í þessum löndum. Því væri það markmið FAFCE að koma kaþólskum kenningum á framfæri í öllum Evrópulöndunum sameiginlega, ekki síður en í hverju landi fyrir sig. Fulltrúar FAFCE eru nú í mörgum Evrópulöndum en Norðurlöndin eru enn ekki þeirra á meðal. Stungið var upp á því að ef til vill yrði brátt hægt að stofna Norrænt fjölskylduráð með fulltrúum frá öllum Norðurlöndunum; kannski væri einnig hægt að setja á stofn kaþólskt fjölskylduráð í hverju Norðurlandanna fyrir sig. Einnig var á það bent að hugsanlega mætti setja á stofn Norræna fjölskyldumiðstöð (e.t.v. í Jönköping) sem boðið gæti upp á efni og þjálfun um þau málefni sem snerta kaþólska trú og hjónabandið.
(Tólf umræðuhópar til viðbótar störfuðu á ráðstefnunni en ég veit ekkert um efni þeirra umræðna!)
Í lokamessunni las Anders Arborelius biskup upp hirðisbréf Norðurlandabiskupa en þar var lögð áhersla á að biskuparnir styddu enn sem fyrr boðskap Páls páfa VI í umburðarbréfinu Humanæ Vitæ, þar sem varin er „virðingin fyrir lífi mannsins og gildi sérhverrar persónu.“ Þeir báðust þess að þriðja sunnudag í aðventu ár hvert yrði haldinn hátíðlegur„Dagur virðingar fyrir lífinu“ í öllum biskupsdæmum á Norðurlöndum. „Í þakkargjörðinni fyrir gjöf lífsins felst einnig áskorun um að verja og virða lífið og reisn þess á öllum stigum og vernda hina veiku og varnarlausu með öllum mögulegum aðferðum.“
Það er áskorun til okkar allra, sem sóttum þessa ráðstefnu um hjónabandið og fjölskylduna, að hlúa að því frækorni sem sáð var í Jönköping og veita því næringu með bæninni, orði Guðs, og íhugun, umræðum og aðgerðum. Megi Guð veita ríkulega uppskeru kirkju sinni til góðs og öllum Norðurlöndum!
April M. Frigge
Reykjavík
Couples for Christ – Foundation for Family and Life (CFC-FFL)
9. 2010
Dómkirkja Krists konungs, Landakoti, ReykjavíkPrédikun sunnudaginn 22. ágúst 2010
Miloslav Vlk kardínáli
Inngangur
Minn kæri bróðir Pétur,
Ég þakka
þér fyrir að bjóða mér að taka
þátt í hátíð biskupsdæmis
þíns. Ég kem hingað með gleði til
að fagna því ásamt ykkur að tíu
ár eru liðin síðan þessi Dómkirkja
Krists konungs fékk titilinn Basilica minor. Af mikilli
gleði tek ég þátt í
hátíðahaldi með ykkur af margvíslegu
tilefni...
Í fyrsta skipti er ég í biskupsdæmi sem liggur svo langt í norðri. En á þessu andartaki erum við öll samankomin ásamt gjörvallri kirkjunni í þessum heimi undir stjórn hins heilaga föður og líka með allri kirkjunni á himni með dýrlingum ykkar og með fyrirrennurum ykkar sem nú eru á himni. Í kringum þetta altari myndum við eina fjölskyldu Guðs barna. Ég bið fyrir biskupi ykkar, fyrir öllu biskupsdæminu, fyrir prestunum og fyrir ykkur öllum. Fyrst vil ég biðja ykkur að taka með alvöru fyrstu kveðju minni þegar ég sagði: „Drottinn sé með yður“. Það er einmitt í þessari staðreynd undir raunverulegri nærveru hins lifandi og upprisna Jesú, sem er raunverulega konungur, að við höldum þessa hátíð.
Í fyrsta skipti er ég í biskupsdæmi sem liggur svo langt í norðri. En á þessu andartaki erum við öll samankomin ásamt gjörvallri kirkjunni í þessum heimi undir stjórn hins heilaga föður og líka með allri kirkjunni á himni með dýrlingum ykkar og með fyrirrennurum ykkar sem nú eru á himni. Í kringum þetta altari myndum við eina fjölskyldu Guðs barna. Ég bið fyrir biskupi ykkar, fyrir öllu biskupsdæminu, fyrir prestunum og fyrir ykkur öllum. Fyrst vil ég biðja ykkur að taka með alvöru fyrstu kveðju minni þegar ég sagði: „Drottinn sé með yður“. Það er einmitt í þessari staðreynd undir raunverulegri nærveru hins lifandi og upprisna Jesú, sem er raunverulega konungur, að við höldum þessa hátíð.
Prédikun
Kæri bróðir biskup, kæru prestar, kæru bræður og systur,
Að halda eitthvað hátíðlegt er að lifa það raunverulega sem við höldum hátíðlegt. Í inngangsorðunum benti ég á raunverulega nærveru hins upprisna Jesú. Hann stendur ekki langt frá okkur í ríki sínu á himni. Hann er líka mitt á meðal okkar. Hann segir við okkur: „Ég er með yður alla daga, allt til enda veraldar.“ Þetta merkir að hann er með okkur einnig í dag. Þessi orð hans eru raunveruleg. Hann sagði einmitt: „Himnaríki er mitt á meðal yðar...“
Orð Drottins sem við heyrðum í dag er lifandi orð Drottins sem beinist til okkar. Drottinn sagði með orðum Jesaja spámanns: „Ég mun safna saman öllum þjóðum og tungum á mínu heilaga fjalli Jerúsalem.“ Fjallið helga Jerúsalem á ekki bara við einn stað, það er að segja Síonsfjallið í Jerúsalem í Ísrael. Guðspjöllin fjalla nokkrum sinnum um hina „nýju Jerúsalem“ en það er kirkjan. Í rás sögunnar hefur Guð smám saman safnað saman svo mörgum þjóðum úr öllum heimi í nýrri Jerúsalem, kirkjunni, sem er í Afríku, Ameríku og Austurlöndum fjær, og nær alla leið til okkar hér á norðurslóðum. Í biskupsdæmi ykkar eru menn af ýmsu þjóðerni og tala mismunandi tungumál, og þess vegna verða þessi orð Guðs einnig að veruleika í biskupsdæmi ykkar.
Í þeim texta sem ég vitna til er að finna mikilvæga setningu: „á fjallinu mínu helga“. Annars staðar segir Drottinn: „Þeir verða þjóð mín og ég verð Guð þeirra.“ Í Lúkasarguðspjalli segir: „Guðs ríki er mitt á meðal yðar.“ Guð okkar er nálægur Guð. Heimur nútímans er ekki guðlaus heimur. Meirihluti manna afneitar ekki tilvist Guðs. En þeir eru fremur sannfærðir um það að Guð sé langt í burtu á himni sínum í Paradís og að hann sé ekki viðstaddur í heiminum. Því miður eru jafnvel hin trúuðu stundum á þeirri skoðun að Guð sé í himnaríki sínu langt í burtu og að hann sé að bíða eftir okkur þar, þar til við hittum hann. En þetta er röng hugsun. Í trúfræðslunni lærðum við að Guð er óendanlegur, almáttugur og alls staðar nærverandi. Allt það sem hann skapaði er í honum, óháð meðvitund okkar og örugglega líka óháð vilja okkar. Ekkert getur verið til utan hans. Einmitt þetta er sannleikurinn sem er ekki hægt að afneita né breyta. Þetta er trúaratriði. En menn í okkar veraldlega þenkjandi heimi vilja ekki trúa að þessu sé svo farið. Þeir vilja hafa reynslu af honum með skilningarvitunum, það má jafnvel segja að þeir vilji snerta Guð.
Guð okkar er óendanlegur kærleikur. Hann elskar okkur heitt. Umfram nærveru sína alls staðar vildi hann koma til móts við okkur til þess að gefa okkur möguleika á að nálgast hann, til að snerta hann með einhverju móti. Hann gerðist hold, hann kom inn í okkar heim sem maður í mannlegum líkama og María fæddi hann. Eftir líf sitt, eftir dauðann, reis hann upp í breyttum líkama sínum (ekki efnislegum en samt mannlegum), til þess að geta verið með okkur á hverjum stað í þessum heimi og til þess að við gætum sannreynt hann í nærveru hans. Hann sagði þetta sjálfur eftir upprisu sína með þessum orðum: „Ég er með yður sem hinn upprisni alla daga allt til enda veraldar.“ Þegar í Gamla testamentinu er að finna mjög mikilvæga setningu: „Innileg ósk mín, segir Guð, er að vera meðal mannanna barna.“ Guð okkar óskar eftir því að vera meðal okkar.
Nærvera hins upprisna er ekki algjör nærvera óháð okkur. Jesús sagði postulum sínum eina setningu sem skýrir út hvað við eigum að gera til þess að geta haft hann meðal okkar í hinum upprisna líkama. Hann sagði: „Þar sem tveir eða þrír eru saman komnir í mínu nafni, þar er ég mitt á meðal þeirra.“ Guðs nafn er kærleikur. „Í mínu nafni“ þýðir því að kærleika Heilags Anda er úthellt í hjörtu okkar. Til þess að lýsa þessari staðreynd ætla ég að segja frá atburði sem gerðist hjá okkur á valdatíma kommúnista. Sem ungir menn gátum við ekki hist eða haldið frjálsa fundi heldur urðum við eingöngu að koma saman í leyni uppi í fjöllum eða í skógum. Við gátum ekki haft presta með okkur til þess að fara með heilaga evkaristíu. Þetta var bannað. Á þessum tíma þekktum við raunveruleika hins upprisna Jesú sem er nærstaddur meðal okkar í sigrandi elsku. Við lærðum þetta úr andlegri stefnu Focolare-hreyfingarinnar. Ef maður lifir með þessum hætti verður maður var við nærveru hans í gleði og friði, og nærvera hans kallaði til sinnaskipta. Stundum gerðist það þegar einhver kom í samfélag okkar og í hóp okkar að viðkomandi sagði: Hér er eitthvað sérstakt að gerast.
Þessi guðrækni í anda hins upprisna Jesú meðal okkar hefur breiðst út í meira en sjötíu ár í öllum heimi og svo margir kristnir menn hafa orðið snortnir af henni. Það er hægt að snerta Jesú, að verða var við hann. Umheimurinn, sem hugsar um fjarlægan Guð, getur orðið var við hann mjög nálægan, einmitt í þessum heimi. Hann getur mætt þessum nálæga Guði. Benedikt XVI páfi biður okkur að færa Guð inn í þennan heim okkar, þar sem maður verður var við fjarveru hins lifandi Guðs, hins nærverandi Guðs. Til þess að geta gert það þá er nauðsynlegt fyrst að þekkja og verða var við hinn upprisna Jesú, sem er nærstaddur meðal okkar, í gegnum sigrandi elsku okkar og að komast persónulega í snertingu við nærveru hins upprisna. Mér sýnist að þetta sé mikið verkefni kristinna manna í biskupsdæmi sem er tileinkað hinum upprisna Kristi konungi og ríki hans... Í fyrsta ritningarlestri messunnar segir Guð með orðum Jesaja spámanns: „Ég mun safna saman öllum þjóðum á mínu heilaga fjalli, kirkjunni, til þess að vera meðal þeirra. Kristur konungur meðal ykkar.“ Í byrjun hverrar messu minnir presturinn ykkur á það: „Drottinn sé með yður.“ Þetta merkir „hinn upprisni sé með yður“. Og með þessari reynslu getum við, eins og hinn heilagi faðir biður okkur um, fært hinn lifandi Guð, hinn nærstadda Guð inn í þennan heim.
Því biðjum við í þessum anda þegar við höldum þessa hátíð Dómkirkju ykkar og biskupsdæmisins. Þið hafið tekið á móti mér með kærleika. Ég er kominn og hef talað til ykkar í kærleika. Þið hafið hlustað þannig á mig og það sem sameinar okkur er andi kærleikans og í Heilögum Anda kemur Jesús. Jesús kom alltaf með þessum hætti, og í þessari messu kemur hann líka í evkaristíunni, í heilögu sakramenti, í krafti Heilags Anda. Við skulum þakka hinum eilífa Föður í Jesú fyrir náð hans öll hin mörgu ár Dómkirkju ykkar og Basilíku. Amen.
Að halda eitthvað hátíðlegt er að lifa það raunverulega sem við höldum hátíðlegt. Í inngangsorðunum benti ég á raunverulega nærveru hins upprisna Jesú. Hann stendur ekki langt frá okkur í ríki sínu á himni. Hann er líka mitt á meðal okkar. Hann segir við okkur: „Ég er með yður alla daga, allt til enda veraldar.“ Þetta merkir að hann er með okkur einnig í dag. Þessi orð hans eru raunveruleg. Hann sagði einmitt: „Himnaríki er mitt á meðal yðar...“
Orð Drottins sem við heyrðum í dag er lifandi orð Drottins sem beinist til okkar. Drottinn sagði með orðum Jesaja spámanns: „Ég mun safna saman öllum þjóðum og tungum á mínu heilaga fjalli Jerúsalem.“ Fjallið helga Jerúsalem á ekki bara við einn stað, það er að segja Síonsfjallið í Jerúsalem í Ísrael. Guðspjöllin fjalla nokkrum sinnum um hina „nýju Jerúsalem“ en það er kirkjan. Í rás sögunnar hefur Guð smám saman safnað saman svo mörgum þjóðum úr öllum heimi í nýrri Jerúsalem, kirkjunni, sem er í Afríku, Ameríku og Austurlöndum fjær, og nær alla leið til okkar hér á norðurslóðum. Í biskupsdæmi ykkar eru menn af ýmsu þjóðerni og tala mismunandi tungumál, og þess vegna verða þessi orð Guðs einnig að veruleika í biskupsdæmi ykkar.
Í þeim texta sem ég vitna til er að finna mikilvæga setningu: „á fjallinu mínu helga“. Annars staðar segir Drottinn: „Þeir verða þjóð mín og ég verð Guð þeirra.“ Í Lúkasarguðspjalli segir: „Guðs ríki er mitt á meðal yðar.“ Guð okkar er nálægur Guð. Heimur nútímans er ekki guðlaus heimur. Meirihluti manna afneitar ekki tilvist Guðs. En þeir eru fremur sannfærðir um það að Guð sé langt í burtu á himni sínum í Paradís og að hann sé ekki viðstaddur í heiminum. Því miður eru jafnvel hin trúuðu stundum á þeirri skoðun að Guð sé í himnaríki sínu langt í burtu og að hann sé að bíða eftir okkur þar, þar til við hittum hann. En þetta er röng hugsun. Í trúfræðslunni lærðum við að Guð er óendanlegur, almáttugur og alls staðar nærverandi. Allt það sem hann skapaði er í honum, óháð meðvitund okkar og örugglega líka óháð vilja okkar. Ekkert getur verið til utan hans. Einmitt þetta er sannleikurinn sem er ekki hægt að afneita né breyta. Þetta er trúaratriði. En menn í okkar veraldlega þenkjandi heimi vilja ekki trúa að þessu sé svo farið. Þeir vilja hafa reynslu af honum með skilningarvitunum, það má jafnvel segja að þeir vilji snerta Guð.
Guð okkar er óendanlegur kærleikur. Hann elskar okkur heitt. Umfram nærveru sína alls staðar vildi hann koma til móts við okkur til þess að gefa okkur möguleika á að nálgast hann, til að snerta hann með einhverju móti. Hann gerðist hold, hann kom inn í okkar heim sem maður í mannlegum líkama og María fæddi hann. Eftir líf sitt, eftir dauðann, reis hann upp í breyttum líkama sínum (ekki efnislegum en samt mannlegum), til þess að geta verið með okkur á hverjum stað í þessum heimi og til þess að við gætum sannreynt hann í nærveru hans. Hann sagði þetta sjálfur eftir upprisu sína með þessum orðum: „Ég er með yður sem hinn upprisni alla daga allt til enda veraldar.“ Þegar í Gamla testamentinu er að finna mjög mikilvæga setningu: „Innileg ósk mín, segir Guð, er að vera meðal mannanna barna.“ Guð okkar óskar eftir því að vera meðal okkar.
Nærvera hins upprisna er ekki algjör nærvera óháð okkur. Jesús sagði postulum sínum eina setningu sem skýrir út hvað við eigum að gera til þess að geta haft hann meðal okkar í hinum upprisna líkama. Hann sagði: „Þar sem tveir eða þrír eru saman komnir í mínu nafni, þar er ég mitt á meðal þeirra.“ Guðs nafn er kærleikur. „Í mínu nafni“ þýðir því að kærleika Heilags Anda er úthellt í hjörtu okkar. Til þess að lýsa þessari staðreynd ætla ég að segja frá atburði sem gerðist hjá okkur á valdatíma kommúnista. Sem ungir menn gátum við ekki hist eða haldið frjálsa fundi heldur urðum við eingöngu að koma saman í leyni uppi í fjöllum eða í skógum. Við gátum ekki haft presta með okkur til þess að fara með heilaga evkaristíu. Þetta var bannað. Á þessum tíma þekktum við raunveruleika hins upprisna Jesú sem er nærstaddur meðal okkar í sigrandi elsku. Við lærðum þetta úr andlegri stefnu Focolare-hreyfingarinnar. Ef maður lifir með þessum hætti verður maður var við nærveru hans í gleði og friði, og nærvera hans kallaði til sinnaskipta. Stundum gerðist það þegar einhver kom í samfélag okkar og í hóp okkar að viðkomandi sagði: Hér er eitthvað sérstakt að gerast.
Þessi guðrækni í anda hins upprisna Jesú meðal okkar hefur breiðst út í meira en sjötíu ár í öllum heimi og svo margir kristnir menn hafa orðið snortnir af henni. Það er hægt að snerta Jesú, að verða var við hann. Umheimurinn, sem hugsar um fjarlægan Guð, getur orðið var við hann mjög nálægan, einmitt í þessum heimi. Hann getur mætt þessum nálæga Guði. Benedikt XVI páfi biður okkur að færa Guð inn í þennan heim okkar, þar sem maður verður var við fjarveru hins lifandi Guðs, hins nærverandi Guðs. Til þess að geta gert það þá er nauðsynlegt fyrst að þekkja og verða var við hinn upprisna Jesú, sem er nærstaddur meðal okkar, í gegnum sigrandi elsku okkar og að komast persónulega í snertingu við nærveru hins upprisna. Mér sýnist að þetta sé mikið verkefni kristinna manna í biskupsdæmi sem er tileinkað hinum upprisna Kristi konungi og ríki hans... Í fyrsta ritningarlestri messunnar segir Guð með orðum Jesaja spámanns: „Ég mun safna saman öllum þjóðum á mínu heilaga fjalli, kirkjunni, til þess að vera meðal þeirra. Kristur konungur meðal ykkar.“ Í byrjun hverrar messu minnir presturinn ykkur á það: „Drottinn sé með yður.“ Þetta merkir „hinn upprisni sé með yður“. Og með þessari reynslu getum við, eins og hinn heilagi faðir biður okkur um, fært hinn lifandi Guð, hinn nærstadda Guð inn í þennan heim.
Því biðjum við í þessum anda þegar við höldum þessa hátíð Dómkirkju ykkar og biskupsdæmisins. Þið hafið tekið á móti mér með kærleika. Ég er kominn og hef talað til ykkar í kærleika. Þið hafið hlustað þannig á mig og það sem sameinar okkur er andi kærleikans og í Heilögum Anda kemur Jesús. Jesús kom alltaf með þessum hætti, og í þessari messu kemur hann líka í evkaristíunni, í heilögu sakramenti, í krafti Heilags Anda. Við skulum þakka hinum eilífa Föður í Jesú fyrir náð hans öll hin mörgu ár Dómkirkju ykkar og Basilíku. Amen.
Hugleiðingar
um biskupsembættið
Orðið
biskup kemur upprunalega úr grísku, "episkopos", sem
merkir forstöðumaður, eftirlitsmaður, vörður.
Í frumkirkjunni var biskup leiðtogi staðarkirkjunnar,
prédikaði og stýrði messuhaldinu. Hann naut
stuðnings öldungaráðsins og djáknanna.
Embættisverksvið hans hefur haldist fram á
þennan dag þótt ýmislegt sé nú
orðað á annan hátt en þá. Eftir
að tíma postulanna lauk á annarri öld
bættust við, auk biskupa á hverjum stað,
sífellt fleiri biskupar sem höfðu umsjón með
mörgum söfnuðum. Þegar svo háttaði til
stýrðu presbyterar (prestar) messuhaldinu sem
fulltrúar staðarbiskups. Djáknarnir voru
samstarfsmenn biskupsins meðal safnaðarins.
Starfssvæði biskupsins nefndist biskupsdæmi og var
þar oftast um borg að ræða og þorpin í
kring og varð borgin þá aðsetur biskupsins.
Þegar til að mynda Þýskaland og Sviss
kristnuðust voru þar enn engar stórar og
mikilvægar borgir. Þess vegna urðu biskupsdæmin
tiltölulega stór svæði til sveita. Sú er
meðal annars ástæða þess að
þýsk biskupsdæmi voru miklu stærri en til
dæmis á Ítalíu þar sem þegar til
forna mátti finna raunverulegar borgir.
Biskupinn og kenning kirkjunnar
Í baráttunni við alls kyns trúvillur þróuðust þrenns konar viðmið til að greina kaþólska trú frá annars konar kenningum: rit Biblíunnar, hefðin og biskupsembættið sem ákvörðunarvald um kenningaratriði og helgisiði. Eftir það öðluðust biskuparnir mismunandi ábyrgðarsvið og sumir biskupanna, oftast þeir sem bjuggu í höfuðborg einhvers svæðis, fengu umsjónarvald yfir öðrum biskupum svæðisins. Af þessu þróaðist síðan valdaröð patríarka, metrópólíta eða erkibiskupa og biskupa. Efstur stóð páfinn, biskupinn í Róm. Fyrst verður biskupinn að hljóta vígslu sem djákni og síðan sem prestur. Skipun, flutningur eða lausn frá embætti biskups er eingöngu í höndum páfa en það er hann sem veitir biskupunum andlegt úrskurðarvald þeirra.
Postulleg fylgiröð
Biskuparnir annast það kenni- og leiðtogavald sem Jesús fól postulum sínum tólf. Í órofinni "röð handayfirlagninga" (postulleg fylgiröð) tengjast allir biskuparnir postulunum. Þar með verður biskupsembættið hluti svokallaðs "guðlegs réttar". Mestum skyldum að gegna í þjónustu einingarinnar hefur biskupinn í Róm sem eftirmaður Péturs postula í embætti. Biskupinn í hverju biskupsdæmi veitir því forstöðu og hefur þar fullt stjórnunarvald. Í því hlutverki felst einnig æðsta kenni- og dómsvaldið í biskupsdæmi hans og ber hann aðeins ábyrgð gagnvart páfa. Við stjórn biskupsdæmisins nýtur hann aðstoðar ýmissa embættismanna á skrifstofu biskupsdæmisins, svo sem staðgengils biskups og er biskup frjáls að því að velja hann. Dómarinn er skipaður af biskupi og annast hann úrskurðarmál og verður að hafa aflað sér þekkingar á kirkjurétti. Presta- og leikmannanefndir gegna ráðgjafahlutverki. Staðarbiskupinn getur notið aðstoðar vígslubiskupa og annast þeir þá einhvern hluta biskupsdæmisins undir eftirliti biskupsins.
Biskupinn...
... er fyrsti veitandi sakramentanna. Útdeiling sakramentanna úr hendi prestanna er umboðsverk sem biskup veitir þeim. Hans verk er þó útdeiling vígslusakramentisins (biskupa-, presta- og djáknavígslur) og fermingin. Unnt er í undantekningartilvikum að veita presti umboð til að annast fermingar.
Biskupsembættið er veitt ótímabundið. Samkvæmt kirkjulögum frá 1983, Can. 401 ¤1 CIC, ber biskupum að biðja páfa um lausn frá embætti við 75 ára aldur. Vegsemdar- eða embættistákn biskups eru mítur, bagall (til að minna á hirðishlutverkið), biskupshringur og brjóstkross.
Þessar hugleiðingar minna á mikilvægi biskupsembættisins. Því ber að auðsýna biskupi virðingu og hlýðni. Þegar biskup heimsækir eitt prestakalla sinna er þar ævinlega um hátíðlegan atburð að ræða.
Biskupinn og kenning kirkjunnar
Í baráttunni við alls kyns trúvillur þróuðust þrenns konar viðmið til að greina kaþólska trú frá annars konar kenningum: rit Biblíunnar, hefðin og biskupsembættið sem ákvörðunarvald um kenningaratriði og helgisiði. Eftir það öðluðust biskuparnir mismunandi ábyrgðarsvið og sumir biskupanna, oftast þeir sem bjuggu í höfuðborg einhvers svæðis, fengu umsjónarvald yfir öðrum biskupum svæðisins. Af þessu þróaðist síðan valdaröð patríarka, metrópólíta eða erkibiskupa og biskupa. Efstur stóð páfinn, biskupinn í Róm. Fyrst verður biskupinn að hljóta vígslu sem djákni og síðan sem prestur. Skipun, flutningur eða lausn frá embætti biskups er eingöngu í höndum páfa en það er hann sem veitir biskupunum andlegt úrskurðarvald þeirra.
Postulleg fylgiröð
Biskuparnir annast það kenni- og leiðtogavald sem Jesús fól postulum sínum tólf. Í órofinni "röð handayfirlagninga" (postulleg fylgiröð) tengjast allir biskuparnir postulunum. Þar með verður biskupsembættið hluti svokallaðs "guðlegs réttar". Mestum skyldum að gegna í þjónustu einingarinnar hefur biskupinn í Róm sem eftirmaður Péturs postula í embætti. Biskupinn í hverju biskupsdæmi veitir því forstöðu og hefur þar fullt stjórnunarvald. Í því hlutverki felst einnig æðsta kenni- og dómsvaldið í biskupsdæmi hans og ber hann aðeins ábyrgð gagnvart páfa. Við stjórn biskupsdæmisins nýtur hann aðstoðar ýmissa embættismanna á skrifstofu biskupsdæmisins, svo sem staðgengils biskups og er biskup frjáls að því að velja hann. Dómarinn er skipaður af biskupi og annast hann úrskurðarmál og verður að hafa aflað sér þekkingar á kirkjurétti. Presta- og leikmannanefndir gegna ráðgjafahlutverki. Staðarbiskupinn getur notið aðstoðar vígslubiskupa og annast þeir þá einhvern hluta biskupsdæmisins undir eftirliti biskupsins.
Biskupinn...
... er fyrsti veitandi sakramentanna. Útdeiling sakramentanna úr hendi prestanna er umboðsverk sem biskup veitir þeim. Hans verk er þó útdeiling vígslusakramentisins (biskupa-, presta- og djáknavígslur) og fermingin. Unnt er í undantekningartilvikum að veita presti umboð til að annast fermingar.
Biskupsembættið er veitt ótímabundið. Samkvæmt kirkjulögum frá 1983, Can. 401 ¤1 CIC, ber biskupum að biðja páfa um lausn frá embætti við 75 ára aldur. Vegsemdar- eða embættistákn biskups eru mítur, bagall (til að minna á hirðishlutverkið), biskupshringur og brjóstkross.
Þessar hugleiðingar minna á mikilvægi biskupsembættisins. Því ber að auðsýna biskupi virðingu og hlýðni. Þegar biskup heimsækir eitt prestakalla sinna er þar ævinlega um hátíðlegan atburð að ræða.
Markus Carloni
Föstuboð
Yfirbót er hluti af lífi kristinna manna.
Fasta
Öllum rómversk-kaþólsku fólki frá 18 til 60 ára aldurs er skylt að fasta á öskudegi og föstudeginum langa.
• Fasta er það þegar aðeins er neytt einnar fullkominnar máltíðar á dag.
• Þó er ekki bannað að neyta smávegis af fæðu tvisvar að auki.
• Sjúklingar eru undanþegnir föstu.
Yfirbót
Allir trúaðir, sem náð hafa 14 ára aldri eiga að gera yfirbót alla föstudaga, einkum á lönguföstu. Velja mðir:
1. Forðast neyslu kjöts eða annarrar fæðu.
2. Forðast áfenga drykki, reykingar eða skemmtanir.
3. Gera sérstakt átak til að biðja í fjölskyldunni, með þátttöku í heilagri messu, með tilbeiðslu hins alhelga Altarissakramentis eða hugleiðingu á krossferli Krists í kirkjunni.
4. Fasta algjörlega oftar en skylt er og gefa það fé sem þannig sparast til þeirra sem þess þurfa.
5. Sýna sérstaka umhyggju þeim, sem fátækir eru, sjúkir,
aldraðir, farlama eða einmana.
Á föstudögum getur yfirbótin falist í því að velja eitt af ofangreindum atriðum, og það þarf ekki alltaf að vera það sama alla föstudaga. Ef yfirbót er vanrækt einn föstudag er ekki litið á það sem synd. Þó ber að minna á að yfirbót er hluti af lífi kristinna manna og þeim ber skylda til að ástunda hana ekki hvað síst á föstutímanum.
LANGAFASTAN - Tkk.
HINAR MÖRGU MYNDIR IÐRUNAR
Í KRISTNU LÍFERNI
Í KRISTNU LÍFERNI
1434. Innri iðrun að kristnum hætti má tjá með margvíslegum hætti. Ritningin og kirkjufeðurnir leggja áherslu á þrennt: föstuhald, bæn og ölmusu sem láti í ljós afturhvarfið gagnvart sjálfum sér, Guði og öðrum mönnum. Ásamt með gagngerri skírslu, sem skírn eða píslarvætti kemur til leiðar, nefna þeir eftirfarandi sem leið til að öðlast fyrirgefningu syndanna: tilraunir til sátta við við náunga sinn, iðrunartár, umhyggja fyrir hjálpræði náungans, árnaðarbænir dýrlinganna, og ástundun náungakærleikans sem "hylur fjölda syndaÓ.
1435. Afturhvarfið er fullnað í daglegu lífi með því að vinna að sáttum, bera umhyggju fyrir hinum fátæku, með því að iðka og verja rétt og réttlæti, með því að játa sakir fyrir bróður sínum, með bróðurlegri umvöndun, endurskoðun lífernis, samviskurannsókn, andlegri leiðbeiningu, með því að taka við þjáningum og þola ofsóknir sakir réttlætis. Að taka kross sinn daglega og fylgja Jesú er tryggasta leiðin til iðrunar.
1436. Evkaristían og iðrun.
Daglegt afturhvarf og yfirbót eiga uppsprettu sína og næringu í evkaristíunni því að í henni er fórn Krists gerð nærverandi, fórnin sem hefur sætt okkur við Guð. Fyrir evkaristíuna nærast og styrkjast þeir sem lifa eftir lífi Krists. "Hún er oss lækning til frelsunar frá daglegum syndum vorum og hún verndar oss frá dauðasyndum.
1437. Lestur Heilagrar Ritningar, tíðabænir og Faðirvorið - öll sönn tilbeiðsla eða guðrækni, endurlífgar anda iðrunar og afturhvarfs í okkur og stuðlar að fyrirgefningu synda okkar.
1438. Iðrunartími og iðrunardagar innan kirkjuársins (föstutíð og allir föstudagar í minningu dauða Drottins) eru áhrifaríkar stundir til að iðka iðrun og yfirbót í kirkjunni. Þessir tímar eru sérlega hentugir til andlegra æfinga, ástundunar helgisiða iðrunar og yfirbóta, pílagrímsferða sem tákn um syndabót, til ótilneyddra sjálfsafneitana eins og að fasta og gefa ölmusugjafir, og að eiga hlut með meðbræðrum sínum (kærleiks- og trúboðsverk).
1439. Jesús rakti í dæmisögunni af týnda syninum leiðina til sinnaskipta og iðrunar en hún hefur í miðju sinni hinn miskunnsama föður: hrifning yfir sýndarfrelsi, brottför úr húsi föðurins; hin mikla eymd sem sonurinn er kominn í eftir að hafa sóað eigum sínum; mikil niðurlæging hans þegar hann neyðist til að fóðra svínin og, það sem verra er, að vilja seðja sig á drafinu sem svínin átu; hugsunin um það sem hann hafði misst; iðrun hans og ákvörðun um að lýsa sjálfan sig sekan frammi fyrir föður sínum; ferð hans til baka; rausnarlegar móttökur föðurins; fögnuður föðurins - allt ber þetta einkenni leiðarinnar til afturhvarfs. Besta skikkjan, hringurinn og veislumáltíðin eru tákn um það nýja líf - hreint, verðskuldað og gleðilegt - sem bíður allra þeirra er snúa aftur til Guðs og í faðm fjölskyldu hans, kirkjunnar. Einungis hjarta Krists, sem þekkir dýptir kærleika Föður síns, getur opinberað okkur hversu djúp miskunn hans er, og gert það með þetta einföldum og fögrum hætti.
ÚR TRÚFRÆ SLURITI KAÞÓLSKU KIRKJUNNAR
Trúin vex af boðuninni
Boðunin hefur ætíð sérstöðu í starfinu. Kirkjan má ekki víkjast undan eindreginni skipun Krists; hún má ekki varna því að mennirnir heyri „gleðiboðskapinn" um það að Guð elskar þá og hefur bjargað þeim. „Boðun fagnaðarerindisins mun – í grundvelli, miðpunkti og jafnframt hápunkti starfs hennar – ætíð innihalda þá óvéfengjanlegu umsögn að í Jesú Kristi ... sé hverjum manni boðið hjálpræði að gjöf fyrir náð og miskunnsemi Guðs sjálfs". Öll form boðunarstarfsins hafa þessa yfirlýsingu að markmiði sínu; hún leiðir inn í leyndardóminn sem tímarnir fólu í sér og opinberaðist í Kristi (sbr. Ef 3,3–9; Kól 1,25–29). Kristur er kjarninn í boðun og starfi kirkjunnar, miðdepill allrar boðunar fagnaðarerindisins. Í flóknum veruleika boðunarinnar gegnir hin fyrsta boðun ófrávíkjanlegu meginmáli vegna þess að hún er inngangurinn í „leyndardóm kærleika Guðs, sem kallar á náið persónulegt samband við Krist" og opnar veginn til afturhvarfs. Trúin vex af boðuninni. Sérhvert kirkjulegt samfélag hefst og lifir af því persónulega svari sem hver og einn trúaður maður veitir við þessari boðun. Rétt eins og gjörvallt trúboðið beinist að Kristi, þannig er boðun leyndardóms hans markmið sérhvers trúboðsstarfs.
Boðunin hefur Krist, sem var krossfestur, dáinn og upprisinn, að viðfangsefni sínu: Með honum verður fullkomin og raunveruleg frelsun undan illu, frá syndum og dauða; í honum gefur Guð „nýtt líf", guðdómlegt og eilíft líf. Það er „gleðiboðskapurinn" sem breytti mönnunum og mannkynssögunni og allar þjóðir eiga rétt á að fá að heyra. Þessi boðun verður að fara fram í tengslum við líf fólksins og þeirra þjóða sem það myndar. Ennfremur verður hún að fara fram í andrúmslofti kærleika og virðingar við gildismat þeirra sem boðskapinn heyra, á tungumáli sem er lagað að raunverulegum aðstæðum. Í henni er andinn að verki og skapar samfélag milli trúboðans og áheyrandans, sem er möguleg sakir þess að báðir eru þeir bundnir Föðurnum fyrir Krist.
(Úr bókinni Sauerteig für die Welt. Geistliche
Berufe in unserer Zeit,
útg. af Irene Grassl og Stephan Otto Hora, Würzburg 1997. S. 317 o.áfr.)
útg. af Irene Grassl og Stephan Otto Hora, Würzburg 1997. S. 317 o.áfr.)