Jóhannes Páll
II 1920 - 2005
Föstuboðskapur páfa
á fagnaðarárinu 2000
Kæru bræður og systur.
1. Á þessu ári fær föstuhaldið, tími sinnaskipta og sátta, á sig sérstakt svipmót, þar sem það ber upp á fagnaðarárið mikla 2000. Föstutíminn er hápunktur þeirrar vegferðar sinnaskipta og sátta sem fagnaðarárið, náðarár Drottins, býður öllum hinum trúuðu, svo að þeir geti endurnýjað hollustu sína við Krist og boðað leyndardóm hjálpræðis hans með endurnýjuðum eldmóði á hinu nýja árþúsundi. Fastan er kristnum mönnum stoð til þess að sökkva sér enn dýpra niður í "þennan leyndardóm sem hefur frá eilífð verið hulinn í Guði" (Ef 3. 9), hún hjálpar þeim til að snúa sér að orði hins lifanda Guðs og hvetur þá til þess að láta af síngirni sinni, svo að þeir fái meðtekið frelsandi athöfn hins Heilaga Anda.
2. Við vorum dauð fyrir syndina (sbr. Ef 2. 5). Þannig lýsir Páll postuli stöðu mannsins án Krists. Það var þess vegna sem Sonur Guðs vildi sameinast mannlegu eðli til þess að leysa það frá þrældómi syndar og dauða.
Andspænis myrkri syndarinnar og getuleysi mannanna til þess að frelsa sjálfa sig af eigin rammleik, birtist hjálpræðisverk Krists í allri sinni dýrð: "Guð setti hann fram, að hann með blóði sínu væri sáttarfórn þeim sem trúa. Þannig sýndi Guð réttlæti sitt" (Rm 3. 25). Kristur er lambið sem tók á sig synd heimsins (sbr. Jh 1. 29). Hann tók þátt í lífi mannanna "allt til dauða, já, dauðans á krossi" (Fl 2. 8) til þess að frelsa mannkynið frá þrældómi hins illa og endurreisa mennina til sinnar fyrstu reisnar sem börn Guðs. Það er leyndardómur páskanna sem við erum endurfædd í. Eins og segir í sekventíu páskanna: "Dauði og líf háðu undursamlegt einvígi. Leiðtogi lífsins, sem látinn var, ríkir nú lífs." Kirkjufeðurnir staðfesta að í Jesú Kristi ráðist djöfullinn á allt mannkynið og hneppi það í snöru dauðans, þaðan sem það sé frelsað fyrir sigrandi mátt upprisunnar. Máttur dauðans er brotinn á bak aftur í hinum upprisna Drottni og mannkyninu er gert fært að öðlast samfélag við Guð fyrir trúna. Þeim sem trúa er gefið sjálft líf Guðs, fyrir athöfn Heilags Anda, "frumgróða þeirra sem trúa" (4. efstabæn). Þannig endurnýjar endurlausnin, sem komið var til leiðar á krossinum, heiminn og kemur á sáttum milli Guðs og manna og á milli þjóðanna.
3. Fagnaðarárið er náðartími og á þeim tíma býðst okkur að opna sjálf okkur á sérstakan hátt fyrir miskunnsemi Föðurins, sem hefur í Syninum lotið niður að mönnunum og boðið þeim sættir, hina miklu gjöf Krists. Þess vegna á þetta ár að vera dýrmæt stund, ekki aðeins fyrir kristna menn heldur alla þá sem hafa góðan vilja, þar sem þeir upplifi endurnýjandi mátt fyrirgefningar og sættandi kærleika Guðs. Guð býður miskunn sína hverjum þeim sem hana vill þiggja, jafnvel þeim sem fjarlægir eru og efagjarnir. Fólk á okkar tímum, þreytt á meðalmennsku og fánýtum vonum, gefst þannig tækifæri til þess að leggja út á þá braut sem liggur til fyllingar lífsins. Í því sambandi er fasta ársins helga 2000 frekar en nokkur annar tími "hagkvæm tíð . . . hjálpræðisdagur" (2Kor 6. 2), sérstaklega hagstætt tækifæri til þess að "láta sættast við Guð" (2Kor 5. 20).
Meðan árið helga stendur yfir bjóðast mörg tækifæri til sátta, persónulegra og í samfélagi við aðra. Í hverju biskupsdæmi hafa verið tilnefndir ákveðnir staðir, þangað sem hinir trúuðu geta farið til þess að komast í sérstaka nálægð við Guð með því að játa syndugleika sinn í ljósi hans og leggja út á nýja lífsleið fyrir sáttasakramentið.
4. Leið sinnaskiptanna liggur til sátta við Guð og fyllingar nýs lífs í Kristi, lífs trúar, vonar og kærleika.
Náð fagnaðarhátíðarinnar knýr okkur umfram allt til þess að endurnýja persónulega trú okkar. Það felst í því að halda fast við boðun páskaleyndardómsins, en fyrir hann viðurkenna trúaðir menn að í Kristi hinum krossfesta og upprisna frá dauðum hafi þeir öðlast hjálpræði. Þeir fórna honum lífi sínu dag frá degi, þeir taka á sig allt sem Drottinn ætlar þeim, í þeirri fullvissu að Guð elski þá. Trúin er jáyrði einstaklinganna við Guð, hún er "Amen" þeirra.
Fyrir náð fagnaðarhátíðarinnar býður Drottinn okkur sömuleiðis að endurnýja von okkar . Í rauninni er sjálfur tíminn endurleystur í Kristi og opnar okkur horfur á endalausum fögnuði og fullri sameiningu við Guð. Fyrir kristinn mann einkennist tíminn af væntingu um hina eilífu brúðkaupsveislu sem gert er ráð fyrir daglega við altarisborðið. Ef við horfum fram á við til hinnar eilífu veislu heyrum við að "Andinn og brúðurin segja: ´Kom þú´" (Opb 22. 17) og ala með sér von sem frelsar tímann frá því að vera endurtekning ein og veitir honum raunverulega merkingu. Fyrir tilstilli vonarinnar bera kristnir menn vitni um þá staðreynd að handan allrar illsku og handan sérhvers takmarks beri sagan í sjálfri sér sæði hins góða sem Drottinn vill láta spíra í fyllingu þess. Þess vegna líta þeir óttalaust til hins nýja árþúsunds og horfast í augu við ögranir og væntingar framtíðarinnar í þeirri fullvissu sem fæðist af trúnni á fyrirheit Drottins.
Loks biður Drottinn okkur að tendra á ný kærleika okkar fyrir fagnaðarhátíðina. Konungsríkið, sem Kristur vill opinbera í fullri dýrð þess við lok tímanna, er þegar nærverandi þar sem fólk lifir samkvæmt vilja Guðs. Kirkjan er kölluð til að bera vitni um samfélagið, friðinn og kærleikann sem eru einkenni ríkisins. Samfélag hinna kristnu veit í þessu hlutverki sínu að trúin er dauð án verkanna (sbr. Jk 2. 17). Þannig gera kristnir menn sýnilegan kærleika Guðs til mannanna, sem opinberaður var í Kristi, með því að sýna kærleika og sýna fram á návist Krists í heiminum til endaloka tímanna. Fyrir kristna menn er kærleikurinn ekki aðeins tjáning hugsjónar, heldur, ef svo má að orði kveða, framlenging návistar Krists sem gefur sjálfan sig.
Á föstunni býðst öllum - ríkum og fátækum - að gera kærleika Krists nærverandi með örlæti í góðum verkum. Á fagnaðarárinu er beðið með sérstökum hætti um kærleika okkar til þess að sýna kærleika Krists til bræðra okkar og systra sem skortir lífsnauðsynjar, sem þjást af hungri, ofbeldi eða óréttlæti. Það er leiðin til að gera hugsjónirnar um frelsi og bræðralag, sem er að finna í heilagri ritningu, að raunveruleika, hugsjónir sem árið helga leggur einu sinni enn fyrir okkur.
Megi árþúsundið sem er að hefjast verða tími þegar hróp óteljandi karla og kvenna - bræðra okkar og systra, sem eiga ekki einu sinni völ á á brýnustu lífsnauðsynjum - heyrast að lokum og er svarað af góðvild. Von mín er að kristnir menn, í hvaða þjóðfélagsstétt sem er, komi til liðs við þá sem standa að hagnýtu framtaki til þess að tryggja jafna miðlun bjargráða og eflingu allra framfara hvers einasta manns.
5. Með þessum tilfinningum kalla ég yfir alla menn blessun Guðs, eins og þríeins, upphafs og endis allra hluta, sem við hefjum "til endaloka tímanna" þessa blessun og lofgerð í Kristi: "Fyrir hann, með honum, í honum, í einingu Heilags Anda sé þér allur heiður og dýrð, almáttugi Faðir, um alla eilífð. Amen."
1. Á þessu ári fær föstuhaldið, tími sinnaskipta og sátta, á sig sérstakt svipmót, þar sem það ber upp á fagnaðarárið mikla 2000. Föstutíminn er hápunktur þeirrar vegferðar sinnaskipta og sátta sem fagnaðarárið, náðarár Drottins, býður öllum hinum trúuðu, svo að þeir geti endurnýjað hollustu sína við Krist og boðað leyndardóm hjálpræðis hans með endurnýjuðum eldmóði á hinu nýja árþúsundi. Fastan er kristnum mönnum stoð til þess að sökkva sér enn dýpra niður í "þennan leyndardóm sem hefur frá eilífð verið hulinn í Guði" (Ef 3. 9), hún hjálpar þeim til að snúa sér að orði hins lifanda Guðs og hvetur þá til þess að láta af síngirni sinni, svo að þeir fái meðtekið frelsandi athöfn hins Heilaga Anda.
2. Við vorum dauð fyrir syndina (sbr. Ef 2. 5). Þannig lýsir Páll postuli stöðu mannsins án Krists. Það var þess vegna sem Sonur Guðs vildi sameinast mannlegu eðli til þess að leysa það frá þrældómi syndar og dauða.
Andspænis myrkri syndarinnar og getuleysi mannanna til þess að frelsa sjálfa sig af eigin rammleik, birtist hjálpræðisverk Krists í allri sinni dýrð: "Guð setti hann fram, að hann með blóði sínu væri sáttarfórn þeim sem trúa. Þannig sýndi Guð réttlæti sitt" (Rm 3. 25). Kristur er lambið sem tók á sig synd heimsins (sbr. Jh 1. 29). Hann tók þátt í lífi mannanna "allt til dauða, já, dauðans á krossi" (Fl 2. 8) til þess að frelsa mannkynið frá þrældómi hins illa og endurreisa mennina til sinnar fyrstu reisnar sem börn Guðs. Það er leyndardómur páskanna sem við erum endurfædd í. Eins og segir í sekventíu páskanna: "Dauði og líf háðu undursamlegt einvígi. Leiðtogi lífsins, sem látinn var, ríkir nú lífs." Kirkjufeðurnir staðfesta að í Jesú Kristi ráðist djöfullinn á allt mannkynið og hneppi það í snöru dauðans, þaðan sem það sé frelsað fyrir sigrandi mátt upprisunnar. Máttur dauðans er brotinn á bak aftur í hinum upprisna Drottni og mannkyninu er gert fært að öðlast samfélag við Guð fyrir trúna. Þeim sem trúa er gefið sjálft líf Guðs, fyrir athöfn Heilags Anda, "frumgróða þeirra sem trúa" (4. efstabæn). Þannig endurnýjar endurlausnin, sem komið var til leiðar á krossinum, heiminn og kemur á sáttum milli Guðs og manna og á milli þjóðanna.
3. Fagnaðarárið er náðartími og á þeim tíma býðst okkur að opna sjálf okkur á sérstakan hátt fyrir miskunnsemi Föðurins, sem hefur í Syninum lotið niður að mönnunum og boðið þeim sættir, hina miklu gjöf Krists. Þess vegna á þetta ár að vera dýrmæt stund, ekki aðeins fyrir kristna menn heldur alla þá sem hafa góðan vilja, þar sem þeir upplifi endurnýjandi mátt fyrirgefningar og sættandi kærleika Guðs. Guð býður miskunn sína hverjum þeim sem hana vill þiggja, jafnvel þeim sem fjarlægir eru og efagjarnir. Fólk á okkar tímum, þreytt á meðalmennsku og fánýtum vonum, gefst þannig tækifæri til þess að leggja út á þá braut sem liggur til fyllingar lífsins. Í því sambandi er fasta ársins helga 2000 frekar en nokkur annar tími "hagkvæm tíð . . . hjálpræðisdagur" (2Kor 6. 2), sérstaklega hagstætt tækifæri til þess að "láta sættast við Guð" (2Kor 5. 20).
Meðan árið helga stendur yfir bjóðast mörg tækifæri til sátta, persónulegra og í samfélagi við aðra. Í hverju biskupsdæmi hafa verið tilnefndir ákveðnir staðir, þangað sem hinir trúuðu geta farið til þess að komast í sérstaka nálægð við Guð með því að játa syndugleika sinn í ljósi hans og leggja út á nýja lífsleið fyrir sáttasakramentið.
4. Leið sinnaskiptanna liggur til sátta við Guð og fyllingar nýs lífs í Kristi, lífs trúar, vonar og kærleika.
Náð fagnaðarhátíðarinnar knýr okkur umfram allt til þess að endurnýja persónulega trú okkar. Það felst í því að halda fast við boðun páskaleyndardómsins, en fyrir hann viðurkenna trúaðir menn að í Kristi hinum krossfesta og upprisna frá dauðum hafi þeir öðlast hjálpræði. Þeir fórna honum lífi sínu dag frá degi, þeir taka á sig allt sem Drottinn ætlar þeim, í þeirri fullvissu að Guð elski þá. Trúin er jáyrði einstaklinganna við Guð, hún er "Amen" þeirra.
Fyrir náð fagnaðarhátíðarinnar býður Drottinn okkur sömuleiðis að endurnýja von okkar . Í rauninni er sjálfur tíminn endurleystur í Kristi og opnar okkur horfur á endalausum fögnuði og fullri sameiningu við Guð. Fyrir kristinn mann einkennist tíminn af væntingu um hina eilífu brúðkaupsveislu sem gert er ráð fyrir daglega við altarisborðið. Ef við horfum fram á við til hinnar eilífu veislu heyrum við að "Andinn og brúðurin segja: ´Kom þú´" (Opb 22. 17) og ala með sér von sem frelsar tímann frá því að vera endurtekning ein og veitir honum raunverulega merkingu. Fyrir tilstilli vonarinnar bera kristnir menn vitni um þá staðreynd að handan allrar illsku og handan sérhvers takmarks beri sagan í sjálfri sér sæði hins góða sem Drottinn vill láta spíra í fyllingu þess. Þess vegna líta þeir óttalaust til hins nýja árþúsunds og horfast í augu við ögranir og væntingar framtíðarinnar í þeirri fullvissu sem fæðist af trúnni á fyrirheit Drottins.
Loks biður Drottinn okkur að tendra á ný kærleika okkar fyrir fagnaðarhátíðina. Konungsríkið, sem Kristur vill opinbera í fullri dýrð þess við lok tímanna, er þegar nærverandi þar sem fólk lifir samkvæmt vilja Guðs. Kirkjan er kölluð til að bera vitni um samfélagið, friðinn og kærleikann sem eru einkenni ríkisins. Samfélag hinna kristnu veit í þessu hlutverki sínu að trúin er dauð án verkanna (sbr. Jk 2. 17). Þannig gera kristnir menn sýnilegan kærleika Guðs til mannanna, sem opinberaður var í Kristi, með því að sýna kærleika og sýna fram á návist Krists í heiminum til endaloka tímanna. Fyrir kristna menn er kærleikurinn ekki aðeins tjáning hugsjónar, heldur, ef svo má að orði kveða, framlenging návistar Krists sem gefur sjálfan sig.
Á föstunni býðst öllum - ríkum og fátækum - að gera kærleika Krists nærverandi með örlæti í góðum verkum. Á fagnaðarárinu er beðið með sérstökum hætti um kærleika okkar til þess að sýna kærleika Krists til bræðra okkar og systra sem skortir lífsnauðsynjar, sem þjást af hungri, ofbeldi eða óréttlæti. Það er leiðin til að gera hugsjónirnar um frelsi og bræðralag, sem er að finna í heilagri ritningu, að raunveruleika, hugsjónir sem árið helga leggur einu sinni enn fyrir okkur.
Megi árþúsundið sem er að hefjast verða tími þegar hróp óteljandi karla og kvenna - bræðra okkar og systra, sem eiga ekki einu sinni völ á á brýnustu lífsnauðsynjum - heyrast að lokum og er svarað af góðvild. Von mín er að kristnir menn, í hvaða þjóðfélagsstétt sem er, komi til liðs við þá sem standa að hagnýtu framtaki til þess að tryggja jafna miðlun bjargráða og eflingu allra framfara hvers einasta manns.
5. Með þessum tilfinningum kalla ég yfir alla menn blessun Guðs, eins og þríeins, upphafs og endis allra hluta, sem við hefjum "til endaloka tímanna" þessa blessun og lofgerð í Kristi: "Fyrir hann, með honum, í honum, í einingu Heilags Anda sé þér allur heiður og dýrð, almáttugi Faðir, um alla eilífð. Amen."
Jóhannes Páll II
Flutt í Castel Gandolfo
21.9.1999.